شهر باستانی دالی، سه پاگودای چونگ‌شنگ و کوه چانگ‌شان؛ راهنمای کامل

مقدمه: شهری میان کوه و دریاچه

دالی را با یک جمله می‌توان معرفی کرد: شهری که پشتش به دیواره کوه‌های چانگ‌شان با نوزده قله تکیه داده و رویش به آینه بزرگ دریاچه اروای باز می‌شود. همین موقعیت، آب‌وهوایی به دالی داده که چینی‌ها به آن «بهار همیشگی» می‌گویند؛ نه گرمای خفه‌کننده جنوب و نه سرمای خشک شمال. اما دالی فقط آب‌وهوا نیست: اینجا پایتخت دو پادشاهی مستقل بود. «نان‌ژائو» (۷۳۸ تا ۹۰۲ میلادی) و «پادشاهی دالی» (۹۳۷ تا ۱۲۵۳) قرن‌ها بر یون‌نان و حاشیه مسیرهای تبت و میانمار حکم راندند تا اینکه لشکر قوبلای‌خان، با عبور از رودهای خروشان شمال، پادشاهی را به امپراتوری مغول ملحق کرد. رمان مشهور «اژدهای آسمانی» (تیان‌لونگ‌بابو) که میلیون‌ها چینی با آن بزرگ شده‌اند، در همین پادشاهی دالی می‌گذرد؛ داستانی درباره شاهزادگان خاندان دوان که به‌جای تاج، راهب می‌شدند.

امروز، دالی مقصد محبوب جوانان چین برای «فرار از شهر» است: کافه‌های خیابان رنمین، مهمان‌خانه‌های حیاط‌دار قوم بای و جاده‌های ساحلی دریاچه. این مقاله، سه ستون بازدید دالی را پوشش می‌دهد: شهر باستانی، سه پاگودا و کوه چانگ‌شان.

شهر باستانی دالی

ساختار و تاریخ

شهر باستانی فعلی، در سال ۱۳۸۲ میلادی (دودمان مینگ) روی بقایای پایتخت‌های پیشین بنا شد: مربعی با دیوار و چهار دروازه که از هر دروازه‌اش، خیابانی به مرکز می‌رسد. برخلاف لیجیانگ با کوچه‌های ارگانیک و پیچ‌درپیچ، دالی شهری شطرنجی و منظم است؛ گم شدن در آن تقریباً ناممکن است. ساختمان‌های شهر، نمونه کامل معماری قوم بای است: حیاط‌های «سه‌بخشی با دیوار نگاره» (سان‌فانگ‌یی‌جائوبی)، دیوارهای سفید، بام‌های شیب‌دار خاکستری و سردرهای نقاشی‌شده با خوشنویسی.

خیابان‌های اصلی

• خیابان فوشینگ: محور شمالی-جنوبی و تجاری شهر؛ فروشگاه‌های زنجیره‌ای، سوغات و غذاهای سریع. برای عبور خوب است، نه برای ماندن.
• خیابان رنمین: قلب فرهنگی و «هیپی» دالی؛ ردیف کافه‌های کوچک، کارگاه صنایع دستی، دست‌فروش‌های هنری شبانه و نوازندگان دوره‌گرد. اگر یک خیابان دالی را می‌خواهید ببینید، همین است؛ عصرها زنده‌ترین ساعاتش است.
• خیابان خارجی‌ها (یانگ‌رن‌جیه): محله‌ای که در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ پایگاه کوله‌گردان غربی بود و امروز تجاری‌تر شده؛ همچنان کافه‌ها و بارهای با حال‌وهوای قدیمی دارد.
• برج ووهوا: برج مرکزی شهر که بازسازی شده و صعود رایگان یا ارزان به بام آن، نمای خوبی از بام‌های شهر و کوه می‌دهد.
• کلیسای کاتولیک دالی: ساختمانی عجیب و دیدنی از سال ۱۹۲۷: کلیسایی با معماری کاملاً چینی-بایی، سردر چوبی کنده‌کاری‌شده و صلیب روی بام شیروانی؛ نمونه‌ای کمیاب از بومی‌سازی معماری مذهبی غربی.
• دروازه جنوبی: برج دروازه اصلی شهر با نورپردازی شبانه؛ میدان روبه‌رویش محل تجمع و عکاسی است.

غذا و خرید در شهر

تخصص‌های قوم بای را در دالی باید چشید: «پنیر شیری» (روش‌ان) که ورقه‌های نازک شیر خشک‌شده است و کبابی‌شده‌اش را با مربای گل سرخ لوله می‌کنند و در خیابان‌ها می‌فروشند؛ نان «شیزو بابا» با مغز گوشت یا گل سرخ؛ نودل سرد مرغ (لیانگ‌جی‌می‌شاین)؛ و قارچ‌های وحشی فصل تابستان. «چای سه‌گانه» بای، آیین پذیرایی تلخ-شیرین-پس‌مزه است که درباره‌اش در مقاله غذاهای یون‌نان همین وبلاگ نوشته‌ایم و اجرای تشریفاتی‌اش در برخی رستوران‌های دالی برگزار می‌شود. برای خرید، بازار صبح زود محله‌های اطراف شهر (مثل بازار دونگ‌من) اصیل‌تر از فروشگاه‌های خیابان فوشینگ است.

اقامت

مهمان‌خانه‌های حیاط‌دار داخل شهر از حدود ۱۵۰ یوان شروع می‌شوند؛ خیابان رنمین شب‌ها پرصداست و اگر خواب سبک دارید، حیاط‌های کوچه‌های فرعی شمال شهر یا حاشیه دروازه‌ها را انتخاب کنید. محله ساحلی «تسای‌سون» در شرق شهر، اقامت با نمای دریاچه می‌دهد (مقاله دریاچه اروای را ببینید).

سه پاگودای معبد چونگ‌شنگ

نماد دالی

در یک و نیم کیلومتری شمال شهر باستانی، مشهورترین قاب عکاسی دالی قرار دارد: سه پاگودای مخروطی‌رنگ که هزار سال است روبه‌رویشان برکه‌ای کوچک به نام «برکه سایه‌ها» (جوئینگ‌چی) ساخته‌اند تا بازتابشان در آب بیفتد. پاگودای مرکزی «چیان‌شون» در قرن نهم میلادی (دوره نان‌ژائو) ساخته شده: شانزده طبقه، حدود ۶۹ متر ارتفاع و پلانی مربع؛ یکی از بلندترین پاگوداهای باستانی چین و از نظر سبک، هم‌خانواده پاگوداهای دوره تانگ در شی‌آن. دو پاگودای کناری، هشت‌ضلعی و ده‌طبقه با ارتفاع حدود ۴۲ متر، از دوره پادشاهی دالی (قرن دهم تا دوازدهم) به جا مانده‌اند. این سه بنا، چندین زمین‌لرزه بزرگ را دوام آورده‌اند؛ روایت تاریخی می‌گوید در زلزله سال ۱۵۱۵، بدنه پاگودای مرکزی شکافت و در زلزله ۱۹۲۵، دوباره به هم نشست؛ چیزی که مهندسان امروز آن را به انعطاف سازه‌های آجری و بستر شنی نسبت می‌دهند.

معبد چونگ‌شنگ بازسازی‌شده

پشت پاگوداها، در دامنه کوه، مجموعه عظیم معبد چونگ‌شنگ در سال ۲۰۰۵ بازسازی شد: محوری یک و نیم کیلومتری با تالارهای پلکانی که به یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های معبدی چین بدل شده است. دلیل اهمیت تاریخی‌اش این است که معبد چونگ‌شنگ قدیم، معبد سلطنتی پادشاهی دالی بود؛ از نُه پادشاه دالی روایت شده که از تاج کناره گرفتند و در همین معبد راهب شدند؛ همان مایه داستانی که رمان اژدهای آسمانی از آن ساخته شده. بازدیدکنندگان کم‌حوصله می‌توانند فقط محوطه پاگوداها و برکه بازتاب را ببینند (حدود یک ساعت)، اما تالارهای بالادست، چشم‌اندازهای پلکانی فوق‌العاده‌ای از دشت دالی و دریاچه می‌دهند.

نکات بازدید

• بلیط: مجموعه حدود ۷۵ تا ۱۲۰ یوان (بسته به فصل و بخش‌ها)؛ واگن برقی داخلی اختیاری است.
• زمان: دو تا سه ساعت برای کل مجموعه؛ برکه بازتاب را صبح ببینید؛ باد بعدازظهر، سطح آب را موج‌دار و عکس را خراب می‌کند.
• زاویه عکس: قاب کلاسیک، پاگوداها در آب برکه است؛ اما از تراس‌های معبد بالادست، قاب «سه پاگودا + شهر باستانی + دریاچه» نیز ممکن است.

شهر سینمایی تیان‌لونگ‌بابو

چسبیده به مجموعه سه پاگودا، شهرک سینمایی بازسازی‌شده‌ای با معماری دوره سونگ قرار دارد که برای سریال اژدهای آسمانی ساخته شد؛ اگر طرفدار ادبیات و سریال‌های چینی هستید، توقفی یک‌ساعته جالب است و بلیط جدا یا ترکیبی دارد؛ در غیر این صورت، اولویت پایین‌تری نسبت به سه ستون اصلی این مقاله دارد.

کوه چانگ‌شان؛ نوزده قله و یک کمربند سبز

جغرافیا و چهار شگفتی دالی

رشته‌کوه چانگ‌شان، دیواری طبیعی در غرب دالی است: نوزده قله با ارتفاع‌هایی تا بیش از ۴۱۰۰ متر که هجده دره آبریز («شان‌شی») از میان‌شان به سمت دریاچه سرازیر می‌شود. جمله معروف قدیمی، چهار شگفتی دالی را چنین برمی‌شمارد: «باد شیاگوان، گل شانگوان، برف چانگ‌شان و ماه اروای». برف قله‌ها تا بهار روی بلندترین‌ها می‌ماند و باد دره جنوبی (شیاگوان) چنان معروف است که در اصطلاحات محلی جا خوش کرده.

سه تله‌کابین

• تله‌کابین بزرگ شیان‌ما‌تان: از جنوب شهر تا دریاچه کوهستانی «شیان‌ما‌تان» در حدود ۳۹۰۰ متری؛ بلندترین و پرمنظره‌ترین گزینه با ایستگاه میانی کنار حوض‌های صخره‌ای «هفت دختر اژدها». در خرداد و تیر، دامنه‌های بالا پر از رودودندرون‌های وحشی است. رفت‌وبرگشت حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ یوان؛ در باد شدید تعطیل می‌شود و در قله، حتی تابستان هم کاپشن لازم است.
• تله‌کابین گانتونگ: تا میانه کوه کنار معبد گانتونگ و دره چینگ‌بی؛ ارزان‌تر (حدود ۹۰ تا ۱۲۰ یوان) و بهترین نقطه شروع برای پیاده‌روی «کمربند یشم».
• تله‌کابین ژونگ‌خه: صندلی‌های باز قدیمی تا معبد تائوئیستی ژونگ‌خه در شمال؛ ارزان و نوستالژیک، با دسترسی به بخش شمالی کمربند یشم.

مسیر کمربند یشم؛ پیاده‌روی روی بالکن دالی

«جاده گردش کمربند یشم» (یودای‌یون‌یولو) مسیری حدوداً یازده کیلومتری در ارتفاع ثابت ۲۶۰۰ متری روی بدنه کوه است که ایستگاه‌های تله‌کابین گانتونگ و ژونگ‌خه را به هم وصل می‌کند. مسیر، سنگ‌فرش و تقریباً بدون شیب است، از روی پل‌های کوچک و کنار آبشارها و چشمه‌های دره‌ها می‌گذرد و تمام طولش، دلت دالی، دریاچه اروای و مزارع سبز پایین دست، زیر پای شماست؛ مثل راه رفتن روی بالکنی به طول یازده کیلومتر. پیمایش کامل، سه تا چهار ساعت است؛ اما بیشتر مسافران، بخش میانی (یک تا دو ساعت) را می‌روند و با یکی از تله‌کابین‌ها برمی‌گردند. ترکیب پیشنهادی: صعود با گانتونگ، پیاده‌روی به سمت شمال یا جنوب، و فرود با ژونگ‌خه (یا برعکس).

معبد گانتونگ و صومعه جی‌جائو

معبد گانتونگ، معبدی بودایی با تاریخ منسوب به دوره نان‌ژائو است که امروز بیشتر به‌خاطر آرامش و چایخانه‌اش شناخته می‌شود. در بالادست آن، صومعه زنان «جی‌جائوآن» قرار دارد که میان جوانان چینی به «زیباترین صومعه چین» مشهور شده: حیاط‌هایی پر از گل و گیاهان گوشتی که راهبه‌ها با وسواس باغبانی کرده‌اند، فضای سکوت مطلق و یک ناهار گیاهی ساده با قیمتی حدود ۲۰ یوان که حوالی ظهر سرو می‌شود. قانون نانوشته صومعه: غذای بشقابتان را تمام کنید و پرهیز از سروصدا؛ صف ناهار در تعطیلات طولانی است، پس زود بروید.

فرهنگ قوم بای و جشنواره‌ها

قوم بای با حدود دو میلیون نفر جمعیت، ساکنان اصلی دشت دالی‌اند. مهم‌ترین رویداد سالشان، «بازار سوم ماه» (سان‌یوئه‌جیه) است: بازاری هزار ساله که از پانزدهم ماه سوم قمری (معمولاً نیمه دوم فروردین) به مدت یک هفته در پای کوه چانگ‌شان برپا می‌شود؛ ترکیبی از بازار دام و کالا، اجرای موسیقی محلی، کشتی سنتی و زیارت. ریشه‌اش به روایت‌ها، بازرگانی دوران نان‌ژائو با تبت و چین مرکزی می‌رسد. اگر سفر بهار دارید، این هفته را در برنامه بگذارید؛ دالی در آن روزها، شلوغ‌ترین و زنده‌ترین حالت سال را دارد. جشن مشعل (هوا‌با‌جیه) در ماه ششم قمری نیز با آتش‌بازی و رقص‌های شبانه در روستاهای بای برگزار می‌شود.

دسترسی و جابه‌جایی

• رسیدن به دالی: با قطار تندرو از کونمینگ حدود دو ساعت، از لیجیانگ حدود یک و نیم تا دو ساعت؛ ایستگاه راه‌آهن دالی در جنوب شهر جدید (شیاگوان) است و تا شهر باستانی حدود سی دقیقه تاکسی. فرودگاه دالی نیز پروازهای داخلی محدود دارد و تاکسی فرودگاه تا شهر باستانی حدود شصت تا هشتاد یوان است.
• داخل شهر: شهر باستانی کاملاً پیاده است؛ برای مسیرهای اطراف (سه پاگودا، تسای‌سون)، دوچرخه برقی کرایه‌ای یا تاکسی اینترنتی بهترین گزینه‌اند.
• به کوه چانگ‌شان: ایستگاه‌های تله‌کابین با تاکسی از شهر باستانی ده تا بیست دقیقه فاصله دارند.

سوالات متداول

دالی یا لیجیانگ؛ کدام را بیشتر دوست خواهم داشت؟ اگر شهر پیاده، کوچه‌های آبی و شب‌زنده‌داری توریستی می‌خواهید، لیجیانگ. اگر فضای آرام‌تر، هوای بهاری‌تر، پیاده‌روی کوهستانی و کافه‌گردی بی‌عجله می‌خواهید، دالی. اکثر مسافران، هر دو را در یک سفر ترکیب می‌کنند و معمولاً دالی را «محل استراحت» مسیر می‌دانند.

سه پاگودا از بیرون هم دیده می‌شود؛ بلیط لازم است؟ برای قاب بازتاب در برکه، باید داخل مجموعه باشید. از جاده بیرونی، نمای کلی پاگوداها از دور ممکن است اما عکس کلاسیک را نمی‌دهد.

کمربند یشم برای همه مناسب است؟ بله؛ مسیر هموار و کم‌شیب است و نیمکت و سایه‌بان دارد. فقط کفش مناسب بپوشید و آب همراه ببرید؛ دکه‌های مسیر کم‌اند.

چند روز در دالی بمانیم؟ دو روز برای شهر باستانی، سه پاگودا و یک تله‌کابین کوه کافی است؛ با یک روز کامل گردش دریاچه اروای (مقاله جدا دارد)، سه روز برنامه ایده‌آل دالی است.

نکته حرفه‌ای ویزاجت: چیدمان بهینه روز در دالی، «صبح کوه، عصر شهر، شب دریاچه» است: تله‌کابین گانتونگ و پیاده‌روی کمربند یشم را صبح زود بروید (باد بعدازظهرهای دالی معروف است و مه صبحگاهی زود می‌شکند)، سه پاگودا و برکه بازتاب را پیش از غروب ببینید چون نور مایل غرب، آجرهای هزار ساله را گرم می‌کند، و شب را در خیابان رنمین یا ساحل تسای‌سون بگذرانید. اگر تله‌کابین بزرگ شیان‌ما‌تان در برنامه‌تان است، آن را به روزی با پیش‌بینی باد کم اختصاص دهید؛ تعطیلی بخش بالایی به دلیل باد، رایج‌ترین ناامیدی مسافران دالی است و بلیط گران‌ترین تله‌کابین منطقه را نصفه‌نیمه می‌کند. در هفته بازار سوم ماه، هتل‌ها را حداقل دو هفته زودتر رزرو کنید.

برای تنظیم برنامه دالی و لیجیانگ، رزرو هتل با نمای دریاچه و بلیط تله‌کابین‌ها، با کارشناسان ویزاجت تماس بگیرید یا فرم درخواست را در وب‌سایت تکمیل کنید.