مقدمه: قدیمی‌ترین باغ امپراتوری چین که هنوز زنده است

در غرب شهر ممنوعه و در قلب پهنه تاریخی پکن، پارکی قرار دارد که بیش از هزار سال قدمت دارد و برخلاف بسیاری از باغ‌های امپراتوری، امروز نیز پر از زندگی است. پارک بیهای با دریاچه‌ای وسیع، تپه‌ای که پاگودای سفید بر فراز آن ایستاده، معابد پنهان میان درختان و دیوار مشهور اژدها، یکی از کامل‌ترین نمونه‌های باغ‌سازی سلطنتی چین است. اما جذابیت واقعی آن در ترکیب تاریخ با زندگی روزمره است: صبح‌ها پر از سالمندانی است که تای‌چی تمرین می‌کنند، بعدازظهرها خانواده‌ها در دریاچه قایق‌سواری می‌کنند و شب‌ها چراغ‌های پاگودا روی آب بازتاب می‌یابد.

در این مقاله از وبلاگ ویزاجت، تاریخ پارک، بناهای مهم آن، فعالیت‌های فصلی و نکات عملی بازدید را بررسی می‌کنیم و نشان می‌دهیم چگونه می‌توان آن را با سایر جاذبه‌های مرکزی پکن ترکیب کرد.

تاریخ؛ از باغ دودمان‌های کهن تا پارک عمومی

ریشه‌های بیهای به قرن دهم میلادی و دوران دودمان لیائو بازمی‌گردد، زمانی که در این منطقه یک کاخ سلطنتی با دریاچه ساخته شد. در دوران دودمان جین، تپه مصنوعی با خاک حاصل از حفر دریاچه ساخته شد و الگوی کلاسیک «یک تپه و سه دریاچه» شکل گرفت؛ الگویی که از باورهای تائویی درباره کوه‌های افسانه‌ای و دریاهای جاودانگی الهام گرفته بود.

در دوران دودمان یوان، این منطقه به مرکز پایتخت جدید تبدیل شد و کوبلای خان، بنیان‌گذار این دودمان، کاخ خود را در همین حوالی ساخت. در دوره دودمان مینگ و سپس چینگ، پارک گسترش یافت و بناهای متعددی به آن اضافه شد. مشهورترین الحاق، ساخت پاگودای سفید در میانه قرن هفدهم به مناسبت بازدید یکی از رهبران مذهبی تبتی از پکن بود؛ تصمیمی که جنبه سیاسی و مذهبی داشت و پیوند دودمان چینگ با بودیسم تبتی را به نمایش می‌گذاشت.

در قرن بیستم، پارک از یک فضای اختصاصی سلطنتی به یک فضای عمومی تبدیل شد و امروز یکی از محبوب‌ترین مکان‌های تفریحی شهروندان پکن است. همین تغییر کاربری، دلیل زنده بودن فضای آن است؛ برخلاف بسیاری از مجموعه‌های تاریخی که صرفاً موزه‌اند، بیهای همچنان بخشی از زندگی روزمره شهر است.

پاگودای سفید؛ نماد بصری پارک

در بلندترین نقطه تپه مرکزی، پاگودای سفید قرار دارد؛ یک استوپای بودایی به سبک تبتی با ارتفاع نزدیک به چهل متر که بدنه‌ای گچی و سفید و نوکی برنزی دارد. شکل آن با پاگوداهای چندطبقه چینی متفاوت است و همین تفاوت، نشان‌دهنده تأثیر بودیسم تبتی بر هنر دوره چینگ است.

پیرامون پاگودا، یک معبد و چند سکوی دید قرار دارد که از آن‌ها منظره‌ای عالی از دریاچه، پشت‌بام‌های خاکستری محله‌های سنتی و در دوردست، بخش شمالی شهر ممنوعه و تپه جینگ‌شان دیده می‌شود. این نقطه، یکی از بهترین مکان‌ها برای عکاسی از افق تاریخی پکن است.

صعود به تپه از مسیرهای پله‌دار و شیب‌دار انجام می‌شود و حدود ده تا بیست دقیقه طول می‌کشد. برای سالمندان و کودکان، مسیرهای شیب‌دار جانبی مناسب‌ترند. در نزدیکی پاگودا، چند کوشک و ایوان با تزئینات نقاشی‌شده وجود دارد که نمونه‌های زیبایی از هنر دوره چینگ هستند.

دیوار اژدها؛ شاهکار هنر لعاب‌کاری چینی

در بخش شمالی پارک، دیواری قرار دارد که با کاشی‌های لعاب‌دار رنگی پوشیده شده و نُه اژدها بر آن نقش بسته‌اند. این دیوار که در قرن هجدهم ساخته شده، یکی از سه دیوار اژدهای مشهور چین است و نمونه‌ای برجسته از هنر کاشی‌کاری لعابی محسوب می‌شود.

عدد نُه در فرهنگ چینی نماد کمال و قدرت امپراتوری بود و اژدها نماد امپراتور. ترکیب این دو در یک دیوار تزئینی، پیام روشنی درباره جایگاه این فضا داشت. امروز، رنگ‌های آبی، سبز، زرد و سفید کاشی‌ها پس از چند قرن هنوز زنده‌اند و جزئیات پولک‌ها و ابرهای پیرامون اژدهاها با دقت فوق‌العاده‌ای کار شده است.

برای عکاسی از این دیوار، نور غیرمستقیم بهتر از آفتاب مستقیم است، زیرا بازتاب لعاب‌ها در نور شدید، جزئیات را محو می‌کند. صبح زود یا روزهای ابری بهترین زمان هستند.

معابد، کوشک‌ها و بناهای دیدنی دیگر

بیهای مجموعه‌ای از بناهای متنوع است. «معبد یونگ‌آن» در دامنه تپه قرار دارد و شامل تالارهای بودایی با مجسمه‌ها و تزئینات دوره‌های مختلف است. «کوشک پنج اژدها» یک مجموعه از پنج کوشک به هم پیوسته در حاشیه دریاچه است که در گذشته محل ماهیگیری و تفریح دربار بود و امروز یکی از زیباترین نقاط عکاسی پارک محسوب می‌شود؛ به‌ویژه در غروب که نور روی آب و ستون‌های چوبی می‌افتد.

«دیوار دایره‌ای» یا فضای محصور جنوبی، مجموعه‌ای از ساختمان‌های تاریخی با حیاط‌های تو در تو است که نمونه‌ای از معماری رسمی دوره چینگ را نشان می‌دهد. در بخش‌های دیگر پارک، خانه‌های چای سنتی، گالری‌های کوچک و فضاهای نمایشی قرار دارند که در آخر هفته‌ها، اجرای موسیقی سنتی و آواز گروهی در آن‌ها انجام می‌شود.

یکی از جذاب‌ترین تجربه‌های غیررسمی پارک، تماشای فعالیت‌های شهروندان است: گروه‌های آواز همگانی با ارکسترهای کوچک سنتی، تمرین‌کنندگان خوشنویسی که با قلم‌مو و آب روی سنگ‌فرش می‌نویسند، بازیکنان شطرنج چینی و رقصندگان با بادبزن. این صحنه‌ها، تصویری از پکن واقعی ارائه می‌دهند که در هیچ موزه‌ای پیدا نمی‌شود.

قایق‌سواری و فعالیت‌های آبی در دریاچه

دریاچه بیهای بخش بزرگی از پارک را تشکیل می‌دهد و در فصل‌های گرم، قایق‌سواری در آن یکی از محبوب‌ترین فعالیت‌هاست. قایق‌های پدالی در اندازه‌های مختلف برای دو تا چهار نفر اجاره داده می‌شوند و مدت اجاره معمولاً ساعتی است. از وسط دریاچه، نمای پاگودای سفید روی تپه و درختان اطراف، بهترین قاب عکاسی پارک است.

در زمستان، وقتی ضخامت یخ به حد ایمن می‌رسد و مسئولان پارک آن را اعلام می‌کنند، بخشی از دریاچه به زمین اسکیت و سورتمه‌سواری تبدیل می‌شود. این تجربه برای مسافران ایرانی بسیار جذاب است، زیرا اسکیت روی یک دریاچه یخ‌زده در میان بناهای تاریخی، در کمتر جای دنیا ممکن است. تجهیزات در محل اجاره داده می‌شود و فضای اطراف پر از خانواده‌ها و غرفه‌های خوراکی گرم است.

نکات ایمنی: فقط در محدوده‌های مشخص‌شده روی یخ بروید، به تابلوهای هشدار توجه کنید و کودکان را تنها نگذارید. در فصل قایق‌سواری نیز جلیقه نجات را بپوشید و از محدوده مجاز خارج نشوید.

ساعات بازدید، بلیط و دسترسی

پارک بیهای در تمام طول سال باز است و ساعات کاری آن در فصل گرم طولانی‌تر و در فصل سرد کوتاه‌تر است. بلیط‌ها به دو شکل پایه و ترکیبی عرضه می‌شوند: بلیط پایه دسترسی به محوطه و دریاچه را می‌دهد و بلیط ترکیبی شامل ورود به بناهای خاص مانند معابد، پاگودا و بخش‌های محصور است. برای بازدید کامل، بلیط ترکیبی ارزش بیشتری دارد.

تخفیف برای کودکان، دانشجویان و سالمندان وجود دارد و در برخی روزهای خاص، ورود برای گروه‌هایی رایگان است. در تعطیلات ملی، خرید آنلاین بلیط و ورود در ساعات اولیه توصیه می‌شود.

برای دسترسی، متروی پکن بهترین گزینه است؛ ایستگاه‌های نزدیک به دروازه‌های شمالی و شرقی پارک وجود دارند. از شهر ممنوعه و میدان تیانانمن نیز با پیاده‌روی یا یک سفر کوتاه با تاکسی قابل دسترسی است. اگر در محله‌های سنتی اطراف دریاچه‌های شهری اقامت دارید، پیاده‌روی تا پارک گزینه لذت‌بخشی است.

بهترین فصل و ساعت برای بازدید

بهار زیباترین فصل بیهای است؛ شکوفه‌ها باز شده‌اند، دریاچه آرام است و هوا برای پیاده‌روی طولانی مناسب. جشنواره‌های گل در این فصل در پارک برگزار می‌شود. تابستان گرم و شرجی است، اما نیلوفرهای آبی روی دریاچه منظره‌ای بی‌نظیر می‌سازند و صبح‌های تابستان بهترین زمان بازدیدند. پاییز با آسمان صاف و برگ‌های زرد و سرخ، از نظر عکاسی مطلوب‌ترین فصل است.

زمستان سرد اما ویژه است؛ اگر برف ببارد، ترکیب پاگودای سفید با برف، یکی از زیباترین تصاویر پکن است و در روزهای یخبندان، اسکیت روی دریاچه تجربه‌ای منحصربه‌فرد است.

در طول روز، صبح زود بهترین زمان است: نور ملایم، جمعیت محلی در حال ورزش و فضای آرام. بعدازظهرها پارک شلوغ‌تر است و در آخر هفته‌ها، خانواده‌ها فضا را پر می‌کنند. غروب برای عکاسی از کوشک پنج اژدها و بازتاب نور روی آب عالی است.

ترکیب بیهای با سایر جاذبه‌های پکن

بیهای در موقعیتی استراتژیک قرار دارد: در غرب شهر ممنوعه، در جنوب تپه جینگ‌شان و در نزدیکی محله‌های سنتی و دریاچه‌های شهری. این نزدیکی، امکان ساخت یک برنامه یک‌روزه غنی را می‌دهد.

یک برنامه پیشنهادی: صبح زود به بیهای بروید و دو تا سه ساعت در پارک بمانید، سپس از دروازه شمالی خارج شوید و با پیاده‌روی کوتاه به منطقه دریاچه‌های شهری و محله‌های سنتی بروید. ناهار را در یکی از رستوران‌های محلی همان منطقه بخورید. بعدازظهر را به بازدید از برج زنگ و برج طبل اختصاص دهید و غروب را کنار آب بگذرانید.

یک برنامه جایگزین: صبح شهر ممنوعه، ظهر ناهار در مرکز شهر، بعدازظهر تپه جینگ‌شان برای دیدن نمای کاخ و سپس بیهای برای غروب. این ترتیب، سه جاذبه اصلی مرکز پکن را در یک روز پوشش می‌دهد، اما فشرده است و برای کسانی مناسب است که انرژی کافی دارند.

برای خانواده‌ها، ترکیب بیهای با یکی از محله‌های سنتی اطراف و یک وعده غذای محلی، برنامه‌ای متعادل و کم‌خستگی است؛ زیرا بخش بزرگی از زمان در فضای سبز و کنار آب می‌گذرد.

نکات عملی برای یک بازدید راحت

  • مسیرهای پارک طولانی‌اند؛ کفش راحت بپوشید و برای سالمندان از نیمکت‌های متعدد استفاده کنید.
  • آب و میان‌وعده همراه داشته باشید؛ قیمت غرفه‌های داخلی بالاتر است.
  • در تابستان، کلاه و ضدآفتاب ضروری است؛ سایه در بخش‌های باز کنار دریاچه کم است.
  • برای صعود به پاگودا، پله‌های زیادی وجود دارد؛ اگر مشکل زانو دارید، از مسیرهای شیب‌دار استفاده کنید یا در سطح پایین بمانید.
  • در تالارهای مذهبی، پوشش مناسب داشته باشید و از لمس اشیاء و عکاسی با فلاش خودداری کنید.
  • برای قایق‌سواری، ساعات خلوت‌تر را انتخاب کنید و رسید اجاره را تا پایان نگه دارید.
  • زباله‌ها را در سطل‌های مشخص بیندازید؛ فضای پارک بسیار تمیز نگه داشته می‌شود.

پرسش‌های پرتکرار

بازدید از بیهای چقدر زمان می‌برد؟ برای دیدن بناهای اصلی و کمی قایق‌سواری، دو تا سه ساعت؛ برای گشت کامل با معابد و تماشای زندگی محلی، چهار تا پنج ساعت.

آیا برای کودکان مناسب است؟ بله؛ فضای باز، دریاچه، قایق‌سواری و اسکیت زمستانی برای کودکان جذاب است و مسیرها نسبتاً هموارند.

تفاوت بیهای با کاخ تابستانی چیست؟ کاخ تابستانی بزرگ‌تر، باشکوه‌تر و خارج از مرکز شهر است؛ بیهای کوچک‌تر، مرکزی‌تر، محلی‌تر و برای یک بازدید کوتاه مناسب‌تر است.

آیا ورود به بناهای داخلی بلیط جداگانه دارد؟ بله؛ بلیط ترکیبی همه آن‌ها را پوشش می‌دهد و خرید آن به‌صرفه‌تر است.

بهترین نقطه عکاسی پارک کجاست؟ از وسط دریاچه رو به تپه و پاگودا، و از کوشک پنج اژدها در غروب.

نکته حرفه‌ای ویزاجت: بیهای را در برنامه صبح بگذارید، نه عصر. در ساعات اولیه، هم نور برای عکاسی از پاگودا مناسب است و هم می‌توانید زندگی واقعی پکن را ببینید: تمرین تای‌چی، آواز گروهی و خوشنویسی با آب روی سنگ. این صحنه‌ها تا ساعت ده صبح جریان دارند و بعد از آن، جمعیت توریستی جای آن‌ها را می‌گیرد.

برای دریافت برنامه اختصاصی بازدید از پارک‌ها و جاذبه‌های مرکزی پکن با راهنمای فارسی‌زبان و حمل‌ونقل هماهنگ‌شده، با کارشناسان ویزاجت تماس بگیرید یا فرم درخواست را در وب‌سایت تکمیل کنید.