شهر باستانی لیجیانگ (دایان) تمام توجه مسافران را می‌گیرد، اما در شعاع چهار تا ده کیلومتری شمال آن، دو خواهر کوچک‌تر و یک دهکده سنگی قرار دارند که ثبت یونسکوی لیجیانگ، آن‌ها را هم پوشش می‌دهد: «شوخه» با کوچه‌های آبی و مهمان‌خانه‌های حیاط‌دار، «بایشا» با نقاشی‌های دیواری پانصد ساله و نمای مستقیم کوه اژدهای یشم، و «یوهو» با خانه‌های سنگی و خاطره جوزف راک، گیاه‌شناس اتریشی-آمریکایی که بیست و هفت سال از عمرش را در دامنه همین کوه گذراند. این سه نقطه، چهره روستایی و آرام ناکسی را نشان می‌دهند؛ همان چیزی که لیجیانگ بزرگ، بخش بزرگی‌اش را به فروشگاه و بار باخته است.
این مقاله، راهنمای بازدید هر سه در یک نیم‌روز یا یک روز کامل است، با پیشنهاد اقامت در شوخه برای کسانی که آرامش را بر هیاهوی مرکز ترجیح می‌دهند.
شوخه از دایان قدیمی‌تر است؛ روایت محلی می‌گوید خاندان مو نخست در شوخه ساکن بودند و بعدها مرکز قدرت را به دایان منتقل کردند. در دوران اوج جاده چای و اسب، شوخه یکی از ایستگاه‌های اصلی کاروان‌ها بود: بارهای چای فشرده اینجا بازبندی می‌شد، قاطرهای تازه به کاروان اضافه می‌شد و کاروان‌سالاران در مسافرخانه‌های شهرک شب را به صبح می‌رساندند. ردپای آن دوران، در موزه کوچک «جاده چای و اسب» در مرکز شهرک حفظ شده است.
شوخه در بیست سال گذشته به قطب مهمان‌خانه‌های حیاط‌دار باغی تبدیل شده؛ اقامتگاه‌هایی با حیاط گل‌کاری‌شده، استخر و کافه که قیمتشان از حدود ۱۵۰ یوان تا بیش از ۵۰۰ یوان است. شب‌های شوخه، فانوسی و آرام است؛ بارها زودتر از دایان تعطیل می‌شوند. برای خانواده‌ها، ماه‌عسل و هر مسافری که «پایگاه آرام» می‌خواهد و حاضر است روزی بیست دقیقه تاکسی تا دایان یا کوه اژدهای یشم برود، شوخه انتخاب بهتری از مرکز است. ورودی شوخه در گذشته بلیط جدا داشت؛ امروز معمولاً بدون بلیط وارد میشوید، اما جاذبه‌های خاص ممکن است هزینه کوچک داشته باشند.
بایشا (به معنی «شن سفید») در چهار کیلومتری شمال شوخه، روستایی است که خیابان اصلی‌اش مستقیم به قله‌های برفی اژدهای یشم ختم می‌شود؛ همان قابی که در عکس‌های معروف «خیابانی که به کوه برفی می‌رسد» دیده‌اید. کافه‌های طبقه دوم همین خیابان، بهترین تراس‌ها برای چای با نمای کوه را دارند.
مهم‌ترین اثر تاریخی روستا، مجموعه نقاشی‌های دیواری دوره مینگ (قرن چهاردهم تا هفدهم میلادی) در چند عبادتگاه کوچک، به‌ویژه «تالار گنج بزرگ» (دابائوجی‌گونگ) است. ارزش این نقاشی‌ها در ترکیب بی‌نظیرشان است: در یک قاب، بودای سبک چینی هان، خدایان بودیسم تبتی و عناصر آیینی ناکسی کنار هم نشسته‌اند؛ بازتاب موقعیت لیجیانگ در تقاطع فرهنگ‌های چین، تبت و بومیان کوهستان. از مجموعه اصلی که صدها قاب بود، امروز حدود پنجاه قاب باقی مانده؛ بخشی در دوره‌های پرتلاطم آسیب دید و مرمت‌های بعدی، آن‌ها را تثبیت کرده است. داخل تالارها تاریک است؛ چند دقیقه بمانید تا چشمتان عادت کند و جزئیات رنگ و خطوط طلایی آشکار شود. بلیط ورودی مجموعه نقاشی‌ها حدود ۳۰ یوان است و عکاسی با فلاش ممنوع.
سه کیلومتر شمال بایشا، معبد بودایی یوفنگ در دامنه کوه قرار دارد؛ اما ستاره مجموعه، یک درخت است: کاملیایی که حدود پانصد سال پیش کاشته شده و شاخه‌هایش چنان در هم تنیده‌اند که چون یک چتر بزرگ روی داربستی چوبی گسترده‌اند. از اسفند تا اردیبهشت، درخت همزمان چندین رقم کاملیا با گل‌های سرخ و صورتی می‌دهد و محلی‌ها به آن «کاملیای ده‌هزار گل» می‌گویند. در فصل شکوفایی، بازدید صبحگاهی آرام‌ترین حالت است؛ ورودی معبد حدود ۲۵ یوان است.
بایشا مرکز سنتی گلدوزی ناکسی است؛ کارگاه‌های تعاونی زنان روستا، نقوش محلی (گل، پرنده و نمادهای دونگبا) را با بخیه‌های ریز روی پارچه می‌نشانند. خرید از این تعاونی‌ها، هم سوغات اصیل است و هم درآمد مستقیم برای زنان روستا. کارگاه‌های کاغذ دست‌ساز دونگبا نیز در بایشا و روستاهای اطراف فعال‌اند؛ کاغذی از الیاف گیاهی که قرن‌ها دوام دارد و نسخه‌های خط دونگبا روی همان نوشته شده‌اند.
دو کیلومتر از بایشا به سمت کوه، روستای یوهو (روستای دریاچه یشم) در انتهای دشت کشاورزی و درست زیر دیواره‌های سنگی اژدهای یشم قرار دارد. ویژگی بصری روستا، خانه‌هایی است که دیوارهایشان از قلوه‌سنگ‌های صیقل‌خورده یخچالی ساخته شده؛ سنگ‌هایی که کشاورزان نسل‌به‌نسل از زمین‌های خود جمع کرده‌اند. اطراف روستا، مزارع پلکانی، باغ‌های گلابی و چراگاه است.
جوزف راک، گیاه‌شناس و کاوشگر اتریشی-آمریکایی، از سال ۱۹۲۲ بیست و هفت سال در یوهو زندگی کرد و از همین خانه، دامنه‌های ناشناخته یون‌نان و تبت شرقی را برای مجله نشنال جئوگرافیک کاوش و مستند کرد: جنگل‌های رودودندرون، آیین‌های دونگبا و مسیرهای کاروان. عکس‌ها و نوشته‌های او، چنان تصویری از این منطقه ساخت که بسیاری، الهام «شانگری‌لا» در رمان افق گمشده را به روایت‌های راک نسبت می‌دهند. خانه‌اش امروز موزه‌ای کوچک است با وسایل شخصی، دوربین‌ها، نقشه‌ها و کتابخانه‌اش؛ بازدید حدود سی تا پنجاه دقیقه و ورودی آن محدود است. برای علاقه‌مندان تاریخ کاوش و ادبیات سفر، این خانه، تکان‌دهنده‌ترین نقطه منطقه لیجیانگ است.
در بالادست روستا، «دریاچه بانوی اژدها» (لونگ‌نو‌هو) قرار دارد؛ آبگیری آرام با بازتاب دیواره کوه که با حدود بیست دقیقه پیاده‌روی یا اسب‌سواری از روستا می‌رسد. تعاونی اسب‌سواری یوهو، تورهای یک تا دو ساعته به سمت دریاچه و مراتع دامنه کوه دارد؛ قیمت‌های رسمی تعاونی روی تابلوی ورودی روستا نصب است (حدود ۲۰۰ تا ۴۰۰ یوان بسته به مسیر). از دلالان کنار جاده نخرید؛ اختلاف قیمت و کیفیت، زیاد است و اسب‌های بیرون از تعاونی، بیمه و راهنمای معتبر ندارند.
بین اقامت در دایان و شوخه کدام را انتخاب کنیم؟ اگر زندگی شبانه، رستوران‌های فراوان و نزدیکی به پایانه‌های تور مهم است، دایان. اگر آرامش، حیاط گل و دسترسی سریع‌تر به کوه اژدهای یشم (شوخه ده دقیقه به مسیر کوه نزدیک‌تر است) اولویت دارد، شوخه. بسیاری از مسافران، شب‌های اول را در دایان و شب‌های آخر را در شوخه می‌مانند.
نقاشی‌های دیواری بایشا ارزش بلیط دارند؟ برای علاقه‌مندان هنر و تاریخ، بله؛ این قاب‌ها سند زنده تلفیق سه سنت مذهبی‌اند و نظیرشان در چین کم است. اگر انتظار «موزه بزرگ» دارید، نه؛ فضا کوچک و تاریک است و ارزشش در همان چند قاب و روایت پشتشان است.
یوهو با خودروی شخصی قابل رسیدن است؟ بله؛ جاده تا ورودی روستا آسفالت است و پارکینگ دارد. ادامه مسیر تا دریاچه بانوی اژدها، پیاده یا با اسب است.
این مسیر را با کدام روز ترکیب کنیم؟ بهترین ترکیب، روز «کوه اژدهای یشم» است: صبح تله‌کابین و دره ماه آبی، عصر بازگشت از مسیر بایشا و توقف برای چای غروب با نمای کوه. اگر روز جدا دارید، نیم‌روز شوخه-بایشا-یوهو را صبح بگذارید و عصر را به استراحت یا دایان اختصاص دهید.
نکته حرفه‌ای ویزاجت: ترتیب جغرافیایی را رعایت کنید تا مسیر تکراری نروید: دایان در جنوب، شوخه در میانه و بایشا و یوهو در شمال (سمت کوه)اند؛ پس حرکت درست، «جنوب به شمال» یا برعکس در یک خط است. یک ترفند عکاسی: نمای معروف «خیابان منتهی به کوه برفی» بایشا را فقط صبح زود بگیرید؛ بعدازظهرها هم خیابان پر جمعیت است و هم ابر روی قله می‌نشیند. برای اسب‌سواری یوهو، حتماً از تعاونی رسمی روستا خرید کنید و رسید بگیرید؛ در چند سال اخیر، شکایت‌های مسافران از دلالان حاشیه جاده (قیمت‌های دو برابر و مسیر کوتاه‌تر) زیاد بوده است. اگر در ماه فوریه و مارس سفر میکنید، کاملیای یوفنگ را از دست ندهید؛ درخت پانصد ساله در همان هفته‌ها پرگل است و حیاط معبد، بوی ملایم گل می‌دهد.
برای تنظیم برنامه روزگردی شوخه، بایشا و یوهو، رزرو اقامت حیاط‌دار و خودرو با راننده محلی، با کارشناسان ویزاجت تماس بگیرید یا فرم درخواست را در وب‌سایت تکمیل کنید.
چمدونت رو ببندی ویزات حاظره
