لوئویانگ، پایتخت سیزده دودمان، نقطه ورود دو جریان بزرگ فرهنگی به چین است: بودیسم که در قرن اول میلادی از جاده ابریشم وارد شد و نخستین خانه‌اش را در «معبد اسب سفید» یافت، و آیین پرستش قهرمانان که با تقدیس گوان‌یو، سردار دوران سه پادشاهی، به «گوان‌لین» رسید؛ زیارتگاهی که امروز بازاری‌ها و بازرگانان چین برای رونق کسب‌وکار در آن شمع و عود روشن می‌کنند. این دو مکان، هر دو در حاشیه شهر و در مسیر لونگ‌من قرار دارند و ترکیبشان در یک روز، تصویری کامل از معنویت چینی می‌دهد: یکی آرام، صومعه‌ای و بین‌المللی؛ دیگری پرشور، بازاری و کاملاً محلی.
روایت رسمی و افسانه‌آمیز تأسیس معبد چنین است: در سال ۶۴ میلادی، امپراتور مینگ از دودمان هان شرقی، در خواب دید پیکری طلایی از سمت مغرب به سمت قصر پرواز می‌کند. وزیران، خواب را به بودا تعبیر کردند و امپراتور، هیئتی را به غرب فرستاد. سه سال بعد، هیئت با دو راهب هندی به نام‌های کاشیاپا ماتانگا و دارماراتنا بازگشت که بار کتاب‌های مقدس و مجسمه بودا را اسبی سفید حمل می‌کرد. امپراتور در سال ۶۸ میلادی، معبدی در حومه شرقی لوئویانگ ساخت و به افتخار همان اسب، «معبد اسب سفید» نامیدش. در همین معبد بود که نخستین متن بودایی به چینی ترجمه شد: «سوترا چهل و دو فصل».
به همین دلیل، چینی‌ها به بای‌ماسی لقب «سرچشمه و نیایشگاه نخست» بودیسم چین را داده‌اند؛ معبدی که هرچند ساختمان‌های امروزیش عمدتاً بازسازی دوره‌های مینگ و چینگ و بعد است، جایگاهش در تاریخ بی‌رقیب است.
محوطه معبد، مانند بیشتر معابد چینی، روی محوری شمالی-جنوبی چیده شده: سردر با سردیس‌های سنگی، تالار پادشاهان آسمانی، تالار بودای بزرگ، تالار بودای بزرگ دوم، تالار راهنمایی (جیه‌ین) و در انتها، «سکوی خنک» (چینگ‌لیانگ‌تای)؛ ایوانی مرتفع با غرفه‌ای که گفته می‌شود دو راهب هندی در آن اقامت داشتند و سوترا را ترجمه کردند. در دو سوی سردر بیرونی، دو قبر سنگی ساده قرار دارد که به دو راهب هندی منسوب است؛ مقبره‌هایی که هزاران سال، زیارتگاه راهبان بوده‌اند.
در محوطه‌ای جدا در شرق معبد، پاگودای سیزده‌طبقه «چی‌یون» (ابر هم‌تراز) قرار دارد: برجی آجری و مربع که شکل فعلی‌اش به سال ۱۱۷۵ میلادی (دودمان جین) بازمی‌گردد و قدیمی‌ترین بنای سرپای منطقه لوئویانگ است. افسانه‌ای محلی می‌گوید در زمان ساخت پاگودا، قورباغه‌های باتلاق‌های اطراف که شب‌ها سر و صدا می‌کردند خاموش شدند و از آن پس، صدای زنگ‌های پاگودا جای آواز آن‌ها را گرفت؛ چینی‌ها این را «پاگودایی که قورباغه‌ها را ساکت کرد» می‌نامند. حیاط اطراف پاگودا، آرام‌ترین نقطه کل مجموعه است.
در پشت محوطه اصلی، بخشی منحصر‌به‌فرد قرار دارد که در هیچ معبد دیگری در چین نظیرش نیست: سه مجموعه ساختمانی که به‌ترتیب با کمک دولت‌های تایلند، هند و میانمار ساخته شده‌اند. معبد سبک تایلندی با بام‌های طلایی شیب‌تیز، ستوپای سبک هندی با الهام از ستوپاهای سانچی، و پاگودای طلایی سبک میانمار. هدف این بخش، نمایش وحدت بودیسم در سبک‌های ملی مختلف است و برای مسافر، تجربه‌ای عجیب و دلپذیر: در یک محوطه، از معماری چینی به سیام و هند و برمه سفر می‌کنید. بخش هندی با گنبد و ستون‌هایش، برای بازدیدکنندگان ایرانی که با معماری گنبدی آشنا هستند، جالب‌ترین بخش است.
گوان‌یو، سردار مشهور دوران سه پادشاهی (قرن سوم میلادی) که نماد وفاداری و جوانمردی شد، در سال ۲۱۹ میلادی به دست نیروهای پادشاهی وو کشته شد. روایت تاریخی-افسانه‌ای می‌گوید سون‌چوان، حاکم وو، سر او را برای تبرئه خود نزد تسائو‌تسائو، قدرتمند شمال، فرستاد؛ تسائو‌تسائو که هوش و وفاداری گوان‌یو را تحسین می‌کرد، سر را با تشریفات شایسته یک مقام عالی در لوئویانگ به خاک سپرد. به این ترتیب، زیارتگاه گوان‌لین محل دفن «سر» گوان‌یو شناخته می‌شود؛ ضرب‌المثل چینی می‌گوید «سر در لوئویانگ، تن در دانگ‌یانگ، روح در زادگاهش شانشی».
در فرهنگ چین، مقبره بزرگان را با واژه‌های سلسله‌مراتبی می‌نامند: «مقبره» (مو) برای عموم، «لینگ» برای امپراتوران و «لین» (جنگل) فقط برای قدیسان. تا امروز تنها دو نفر در تاریخ چین به درجه «لین» رسیده‌اند: کنفوسیوس (کنگ‌لین در چوفو) و گوان‌یو (گوان‌لین). همین، جایگاه اسطوره‌ای گوان‌یو را نشان می‌دهد؛ سرداری که در طول دودمان‌ها، پله‌پله تقدیس شد و از یک «مارکی» به «امپراتور گوان» و سپس «قدیس جنگ» ارتقا یافت.
اگر وقت فشرده‌تر دارید، «معبد اسب سفید + گوان‌لین» در یک نیم‌روز و «لونگ‌من» در نیم‌روز دیگر نیز شدنی است؛ هر دو چیدمان با تاکسی اینترنتی راحت اجرا می‌شود.
کدام معبد بودایی لوئویانگ ارزش بیشتری دارد؟ معبد اسب سفید، از نظر تاریخی بی‌رقیب است (نخستین معبد بودایی چین) و بخش بین‌المللی‌اش منحصر‌به‌فرد؛ اما اگر فقط یک معبد فعال و پرجو با راهبان زیاد می‌خواهید، معبد شیانگ‌شان کنار لونگ‌من هم گزینه خوبی است.
گوان‌یو کیست و چرا این‌قدر مهم است؟ سرداری واقعی از دوران سه پادشاهی که به نماد وفاداری، شجاعت و راستی تبدیل شد. رمان «سه پادشاهی» چهره‌اش را جاودانه کرد و دودمان‌های بعد، او را تقدیس کردند. امروز مجسمه او را در رستوران‌ها، فروشگاه‌ها و حتی کلانتری‌های چین می‌بینید؛ به‌عنوان نگهبان و خدای ثروت.
آیا زیارتگاه‌ها برای غیرمذهبی‌ها جذاب است؟ بله؛ بیشتر بازدیدکنندگان خارجی و حتی چینی‌های جوان، برای معماری، تاریخ و تماشای آیین‌ها می‌آیند، نه عبادت. تماشای آیین عود روشن کردن بازرگانان در گوان‌لین، خودش یک تجربه مردم‌شناسی است.
خرید عود و هدایا چگونه است؟ عود در هر دو مجموعه فروخته می‌شود؛ از فروشندگان دوره‌گرد بیرون دروازه نخرید و قیمت داخل را مقایسه کنید. هدیه‌های کوچک زیارتگاهی (روبان نذر، پلاک دعا) چند یوان‌اند و سوغات جالبی هستند.
نکته حرفه‌ای ویزاجت: ترتیب زمانی روز را بر اساس «نور» بچینید، نه «نزدیکی»: معبد اسب سفید، حیاط‌های رو‌بازی دارد و نور صبح، آجرها و بام‌های طلایی بخش تایلندی را درخشان می‌کند؛ گوان‌لین اما با دود عود و سایه سروهای کهنسال، در نور مایل بعدازظهر عکس‌های بهتری می‌دهد و لونگ‌من را می‌توان دقیقاً بین این دو، در ساعات میانی روز گذاشت. اگر در ماه جشنواره گل صدتومانی (نیمه فروردین تا نیمه اردیبهشت) سفر می‌کنید، باغ گل صدتومانی داخل محوطه معبد اسب سفید را جدی بگیرید؛ خلوت‌تر از باغ‌های بزرگ شهری است و گل‌هایش قدمتی معبدی دارند. برای این مسیر یک‌روزه سه‌نقطه‌ای، کرایه خودرو با راننده از صبح تا شب، گزینه‌ای راحت و مقرون‌به‌صرفه برای خانواده‌هاست که ویزاجت آن را با برنامه فارسی‌زبان تنظیم می‌کند.
برای رزرو تور روزانه زیارتگاه‌های لوئویانگ، خودرو با راننده و راهنمای فارسی‌زبان، با کارشناسان ویزاجت تماس بگیرید یا فرم درخواست را در وب‌سایت تکمیل کنید.
چمدونت رو ببندی ویزات حاظره
