دیوار شهر نانجینگ، معبد کنفوسیوس و رود چین‌هوآی؛ شب‌گردی در محله فانوس‌ها
مقدمه: شهری که دیوارش هنوز سرپاست بیشتر دیوارهای شهری چین در قرن بیستم تخریب شدند؛ دیوار پکن جای خود را به بزرگراه حلقوی داد و دیوارهای بسیاری از شهرها فقط در عکس‌های قدیمی مانده‌اند. نانجینگ استثناست: دیواری که جو یوان‌جانگ، بنیان‌گذار دودمان مینگ، بین سال‌های ۱۳۶۶ و ۱۳۹۳ دور پایتخت تازه‌اش ساخت، هنوز به طول حدود ۲۵ کیلومتر (از مجموع ۳۵ کیلومتر اولیه) پابرجاست و آن را به بلندترین دیوار شهر باستانی جهان تبدیل می‌کند. این دیوار، برخلاف دیوار پکن، مربع نیست؛ شیب تپه‌ها و مسیر دریاچه‌ها و رودخانه را دنبال می‌کند و به همین دلیل، هر بخشش چشم‌اندازی متفاوت دارد: از بخش «جیمینگ‌سی» می‌توان همزمان دیوار، دریاچه شوان‌وو و آسمان‌خراش‌های مدرن را دید و از دروازه ژونگ‌هوا، بزرگ‌ترین مجموعه دروازه نظامی جهان آشکار می‌شود. در دامنه همین دیوار، محله معبد کنفوسیوس و رود چین‌هوآی قرار دارد؛ قدیمی‌ترین مرکز فرهنگی و تجاری شهر که شب‌ها به دریایی از فانوس و نور تبدیل می‌شود. این مقاله، راهنمای ترکیب این دو تجربه در یک روز است: پیاده‌روی روی دیوار در روز و قایق‌سواری در چین‌هوآی در شب. دیوار شهر؛ مهندسی آجری با امضای سازندگان آجرهای امضاشده یکی از شگفتی‌های دیوار نانجینگ، آجرهای آن است. حدود ۲۰۰ میلیون آجر در ساخت دیوار به کار رفت و روی بسیاری از آن‌ها، نام استان، شهرستان، کارگاه و حتی نام شخصی سازنده و بازرس حک شده است؛ نزدیک به ۱۲۰ شهرستان از سراسر امپراتوری، مسئول تأمین آجر بودند. این «سیستم مسئولیت نامی»، تضمین کیفیت بود: اگر آجری ترک می‌خورد، سازنده‌اش مشخص بود. امروز، همین آجرهای حکاکی‌شده برای بازدیدکنندگان جذاب‌ترین جزئیات مسیرند و در بخش‌های مرمت‌شده، نمونه‌های خوانا فراوان‌اند. دروازه ژونگ‌هوا؛ قلعه‌ای در دل دیوار دروازه ژونگ‌هوا (که تا دهه ۱۹۳۰ «دروازه جمع‌شده» نام داشت)، بزرگ‌ترین و پیچیده‌ترین دروازه باقی‌مانده در چین است. برخلاف دروازه‌های معمولی که یک طاق عبور دارند، ژونگ‌هوا یک قلعه کامل است: چهار ردیف دیوار تو‌در‌تو، سه حیاط محصور بین آن‌ها و ۲۷ اتاقک طاق‌دار در دل دیوار که هرکدام می‌توانست ده‌ها سرباز را پنهان کند. طرح این بود که اگر دشمن از دروازه نخست می‌گذشت، در حیاط‌های بسته گرفتار می‌شد و از سه طرف، زیر تیر و سنگ قرار می‌گرفت. کل مجموعه حدود ۱۷ هزار متر مربع وسعت دارد و از بالای آن، محله‌های قدیمی جنوب شهر دیده می‌شود. از دروازه ژونگ‌هوا می‌توان روی تاج دیوار رفت و به سمت شرق یا غرب پیاده‌روی کرد. مسیر غربی تا «دیوار سنگی» (شی‌توچنگ) ادامه دارد؛ بخشی که پایه‌اش از صخره طبیعی رود ساخته شده و دیوار آجری روی خود سنگ نشسته است. به دلیل فرسایش و نم، سطح این بخش، چهره‌ای موج‌دار پیدا کرده و قدیمی‌ها به آن «دیوار چهره شبح» می‌گفتند. بخش‌های پیشنهادی پیاده‌روی ژونگ‌هوا تا آب‌گذر شرقی (دونگ‌شویی‌گوان): حدود ۴۰ دقیقه پیاده‌روی؛ ترکیب محله قدیمی، کانال آب و بخش‌های بازسازی‌شده. بخش جیمینگ‌سی تا دریاچه شوان‌وو: زیباترین بخش شهری؛ یک طرف دیوار، معبد جیمینگ و خیابان شکوفه گیلاس و طرف دیگر، دریاچه و آسمان‌خراش‌ها. در بهار، شلوغ‌ترین و دیدنی‌ترین بخش است. شی‌توچنگ (دیوار سنگی): کوتاه، خلوت و تاریخی؛ نزدیک پارک چینگ‌لیانگ. بلیط دیوار برای هر بخش جداگانه یا به‌صورت بلیط ترکیبی با موزه‌های کنار آن فروخته می‌شود؛ بخش‌هایی از دیوار نیز رایگان و عمومی هستند. ساعات صعود معمولاً تا غروب است و در باران شدید، بخش‌ها بسته می‌شوند. معبد کنفوسیوس (فومیائو) و محله چین‌هوآی تاریخی کوتاه کنفوسیوس، در سال ۳۷۸ میلادی در کنار رود چین‌هوآی ساخته شد تا پایتخت دودمان جین شرقی، مرکز آموزشی درخور داشته باشد. در طول قرن‌ها، این محله هم مرکز آزمون‌های امپراتوری بود و هم مرکز تفریح و ادبیات؛ شاعران دودمان‌های گوناگون درباره فانوس‌ها، قایق‌ها و کوچه‌های آن شعر گفته‌اند. مجموعه فعلی، بازسازی دوره‌های اخیر است، اما جای‌گیری آن در همان نقطه تاریخی، حس تداوم را حفظ کرده. موزه آزمون امپراتوری (جیانگ‌نان گونگ‌یوان) در جوار معبد، بزرگ‌ترین مرکز آزمون امپراتوری چین قرار داشت: محوطه‌ای که در اوج خود، بیش از ۲۰ هزار اتاقک آزمون داشت. امروز، بخشی از آن به «موزه آزمون امپراتوری چین» تبدیل شده؛ موزه‌ای مدرن که تاریخ نظام آزمون‌های مدنی چین، تقلب‌ها و مجازات‌ها، و سرنوشت آزمون‌دهندگان را با ماکت‌ها و اسناد روایت می‌کند. اگر فقط یک موزه در این محله می‌بینید، همین باشد؛ داستان نظامی که شش قرن، نخبگان امپراتوری را انتخاب می‌کرد، برای مسافر ایرانی نیز آشنا و خواندنی است. قایق‌سواری در رود چین‌هوآی قلب تجربه شبانه محله، قایق‌های نقاشی‌شده‌ای است که در رود چین‌هوآی رفت‌وآمد می‌کنند. مسیر کلاسیک حدود ۵۰ دقیقه است و از اسکله اصلی کنار معبد شروع می‌شود؛ در شب، دو سوی رود، ساختمان‌ها و پل‌ها با نورپردازی رنگی و فانوس روشن می‌شوند و راهنمای قایق، داستان‌های محله را تعریف می‌کند (معمولاً به زبان چینی، با زیرنویس یا تابلوی نمایشگر). بلیط را حضوری یا آنلاین می‌توان خرید؛ در جشنواره فانوس (دی و بهمن)، صف‌ها بسیار طولانی است و خرید آنلاین تقریباً ضروری می‌شود. کوچه و بازار کوچه وویی: کوچه‌ای باریک که در دوره «شش سلسله»، محل سکونت اشراف بود و شعر معروف شاعر دودمان تانگ درباره زوال شکوه آن، هنوز روی سردرش دیده می‌شود. خیابان لائوماندونگ: محله‌ای بازسازی‌شده در جنوب معبد با کوچه‌های سنتی، چایخانه، رستوران‌های محلی و کارگاه صنایع دستی. شلوغی‌اش از بازار اصلی معبد کمتر است و غذاها اصیل‌تر. باغ ژان‌یوان: قدیمی‌ترین باغ باقی‌مانده نانجینگ، در چند قدمی معبد. باغی از دوره مینگ با صخره‌چینی، حوض نیلوفر و تالارهای مشبک که زمانی اقامتگاه شاهزاده و بعدها کاخ مقامات بود. در شلوغی محله، حیاط‌های تو‌در‌توی ژان‌یوان، جزیره‌ای از سکوت است. بلیط جداگانه دارد و بازدید کاملش حدود یک تا یک و نیم ساعت زمان می‌برد. خوراکی‌های محله؛ جایی که اردک پادشاهی می‌کند نانجینگ را «پایتخت اردک چین» می‌دانند و هیچ‌جای شهر، تراکم غذافروشی‌ها به اندازه محله معبد کنفوسیوس نیست. فهرست کوتاه: سوپ خون اردک با رشته شیشه‌ای: غذای ملی نانجینگ؛ کاسه‌ای از آب گوشت شفاف با رشته نشاسته، تکه‌های خون لخته‌شده اردک، جگر و سبزی. اردک آب‌نمک (یانشویی‌یا): اردکی سفید، سرد و نمکی با عطر گل اوسمانتوس که در پاییز، لذیذترین حالت خود را دارد. اردک بریان نانجینگی: با سس سرخ شیرین‌مزه؛ برخلاف اردک پکن، اینجا اردک را تکه‌شده با سس می‌خورند، نه با پنکیک. نان بخارپز سوپی و دامپلینگ‌های محله: غرفه‌های قدیمی نزدیک بازار، دامپلینگ گوشت گاو سرخ‌شده (گوتیه) مشهوری دارند. شیرینی‌ها: تاروی شیرین با شهد گل اوسمانتوس و کیک شکوفه آلو از خوراکی‌های سنتی کوچه‌های چین‌هوآی هستند. یک قاعده محلی: غرفه‌هایی که صف بلند دارند را دنبال کنید و از فروشنده‌های دوره‌گرد کنار اسکله خرید نکنید؛ کیفیت و قیمت، دو سوی یک طیف‌اند. جشنواره فانوس چین‌هوآی؛ شب‌های زمستان از اواسط دی تا اواسط اسفند (حوالی سال نو چینی تا جشن فانوس)، محله معبد کنفوسیوس میزبان جشنواره بین‌المللی فانوس است: سازه‌های غول‌پیکر فانوس روی آب و در کوچه‌ها، با موضوعات اساطیری و سال زودیاک چینی. این جشنواره، قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین جشن فانوس چین به شمار می‌رود و جمعیت آن، به‌ویژه در شب پانزدهم ماه قمری نخست، به اوج می‌رسد. اگر در این بازه به نانجینگ می‌روید، هتل و بلیط قایق را چند هفته زودتر رزرو کنید و انتظار صف‌های طولانی و کنترل جمعیت پلیس را داشته باشید. برنامه یک روزه پیشنهادی صبح (۹:۰۰–۱۲:۰۰): صعود به دروازه ژونگ‌هوا و پیاده‌روی روی دیوار به سمت شرق؛ بازدید موزه دیوار شهر در همان محوطه. ظهر: ناهار در لائوماندونگ؛ سوپ خون اردک و دامپلینگ. بعدازظهر (۱۳:۳۰–۱۶:۳۰): باغ ژان‌یوان و سپس موزه آزمون امپراتوری؛ اگر هوا گرم بود، چایخانه‌های سنتی محله برای استراحت میان‌روز عالی‌اند. غروب و شب: قایق‌سواری در چین‌هوآی، تماشای روشن شدن فانوس‌ها از پل ونده، خرید سوغات و شام خیابانی. اگر وقت اضافه دارید، بخش جیمینگ‌سی دیوار را برای صبح روز بعد بگذارید؛ آن بخش را می‌توان با معبد جیمینگ و دریاچه شوان‌وو ترکیب کرد که مقاله جداگانه‌ای در همین وبلاگ دارد. سوالات متداول پیاده‌روی کل دیوار ممکن است؟ بخش‌های پیوسته دیوار حدود ۲۵ کیلومتر است و طی همه آن در یک روز واقع‌بینانه نیست؛ مگر اینکه دونده باشید و بخش‌های رایگان را به هم وصل کنید. برای مسافر معمولی، یک یا دو بخش منتخب (ژونگ‌هوا و جیمینگ‌سی) کافی و لذت‌بخش‌تر است. قایق‌سواری روز بهتر است یا شب؟ شب؛ تمام ارزش بصری مسیر به نورپردازی ساختمان‌ها و فانوس‌هاست. قایق روزانه، همان مسیر را بدون نور می‌رود و جذابیتش نصف می‌شود؛ مگر اینکه در جشنواره فانوس از جمعیت شبانه فراری باشید. محله معبد کنفوسیوس بیش از حد تجاری نیست؟ هست، و این را مسافران باتجربه هم می‌پذیرند. راه حل، زمان‌بندی است: صبح‌ها محله آرام و واقعی است و شب، شلوغ و پرنور. برای اصالت بیشتر، لائوماندونگ و کوچه‌های جانبی را انتخاب کنید و سوغات را از فروشگاه‌های زنجیره‌ای معتبر بخرید، نه غرفه‌های کنار رود. برای کودکان مناسب است؟ بله؛ قایق‌سواری، باغ ژان‌یوان و موزه آزمون امپراتوری برای کودکان جذاب است. فقط در شب‌های جشنواره فانوس، مراقب گم شدن بچه‌ها در جمعیت باشید و نقطه قرار مشخص کنید. نکته حرفه‌ای ویزاجت: بلیط قایق چین‌هوآی را آنلاین و برای ساعت مشخص بخرید؛ باجه حضوری در شب‌های آخر هفته و تعطیلات، صف نیم‌ساعته دارد و سانس‌های نخست شب (حدود هفت تا هشت) بهترین نور را دارند چون آسمان هنوز کاملاً سیاه نشده و عکس‌ها، هم فانوس و هم معماری را ثبت می‌کنند. یک ترفند دیگر برای دیوار: نزدیک غروب روی دیوار ژونگ‌هوا باشید؛ جهت نور، آجرها را طلایی می‌کند و محله قدیمی زیر پای شما، پیش از روشن شدن فانوس‌ها، بهترین سوژه عکاسی هوایی-مانند است. کفش مناسب فراموش نشود؛ سطح تاج دیوار، سنگ‌فرش ناهموار تاریخی است و کفش پاشنه‌دار یا دمپایی، خطرناک است. برای رزرو هتل نزدیک محله چین‌هوآی، خرید آنلاین بلیط قایق و دیوار شهر، و برنامه‌ریزی شب‌گردی نانجینگ با راهنمای فارسی‌زبان، با کارشناسان ویزاجت تماس بگیرید یا فرم درخواست را در وب‌سایت تکمیل کنید.
