شهر قدیمی هاربین و معماری روسی؛ کلیسای سوفیا و خیابان مرکزی

مقدمه: شهری چینی با روح اروپایی

هاربین، مرکز استان هیلونگ‌جیانگ در شمال شرقی چین، با هیچ شهر دیگری در این کشور قابل مقایسه نیست. وقتی در خیابان مرکزی آن قدم می‌زنید، ساختمان‌های نئوکلاسیک و باروک با نمای سنگی، گنبدهای پیازشکل، پنجره‌های قوسی و سنگ‌فرش‌های قدیمی شما را احاطه می‌کنند. این فضا، بیشتر شبیه یک شهر اروپای شرقی است تا یک کلان‌شهر چینی.

دلیل این تفاوت، تاریخی است که تنها کمی بیش از یک قرن قدمت دارد. در این مقاله از وبلاگ ویزاجت، چگونگی شکل‌گیری این شهر، بناهای شاخص آن و راهنمای عملی بازدید را بررسی می‌کنیم. اگر سفر شما به هاربین تنها به جشنواره یخ محدود شود، نیمی از هویت این شهر را از دست داده‌اید.

تاریخ؛ شهری که راه‌آهن آن را ساخت

تا اواخر قرن نوزدهم، هاربین تنها چند روستای ماهیگیری کوچک در کنار رودخانه سونگاری بود. تغییر سرنوشت‌ساز آن در سال ۱۸۹۸ آغاز شد؛ زمانی که امپراتوری روسیه امتیاز ساخت یک راه‌آهن را در شمال چین به دست آورد. این خط که از سیبری منشعب می‌شد و به سمت بندرهای اقیانوس آرام می‌رفت، از منطقه هاربین می‌گذشت.

روس‌ها هاربین را به عنوان مرکز اداری و فنی این راه‌آهن انتخاب کردند و شهری کاملاً جدید با الگوی شهرسازی اروپایی ساختند: خیابان‌های عریض و مستقیم، میدان‌های مرکزی، ساختمان‌های اداری، کلیساها، مدارس، بیمارستان‌ها و محله‌های مسکونی برای کارکنان راه‌آهن. سبک معماری غالب، ترکیبی از نئوکلاسیک روسی، باروک و عناصر مدرن آن دوران بود.

در دهه‌های نخست قرن بیستم، این شهر به یک مرکز بین‌المللی تبدیل شد. جمعیت خارجی آن شامل روس‌ها، یهودیان، لهستانی‌ها، آلمانی‌ها، ژاپنی‌ها و سایر ملیت‌ها بود. پس از انقلاب روسیه در سال ۱۹۱۷، ده‌ها هزار مهاجر روسی سفیدپوست به هاربین گریختند و جمعیت روسی شهر به بیش از صد هزار نفر رسید. همچنین جامعه یهودی قابل توجهی در این شهر شکل گرفت که از آزارها در اروپا و روسیه گریخته بودند.

در دوران اشغال ژاپن در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰، هاربین مرکز یک دولت دست‌نشانده شد و دوره‌ای تلخ از تاریخ این شهر آغاز گردید. پس از پایان جنگ جهانی دوم و تشکیل جمهوری خلق چین، جمعیت خارجی به تدریج شهر را ترک کرد و هاربین به یک شهر صنعتی چینی تبدیل شد.

امروز، این لایه تاریخی به عنوان یک میراث فرهنگی حفظ و احیا شده است. ساختمان‌های دوره راه‌آهن بازسازی شده‌اند، خیابان مرکزی به یک پیاده‌راه توریستی تبدیل شده و موزه‌هایی به معرفی این تاریخ پرداخته‌اند.

کلیسای جامع سنت سوفیا؛ نماد بصری هاربین

مشهورترین بنای تاریخی هاربین، یک کلیسای ارتدوکس با گنبد پیازشکل سبز رنگ و نمای آجری سرخ است. این بنا در اوایل قرن بیستم ساخته شد و در دوره‌های مختلف گسترش یافت تا به یکی از بزرگ‌ترین کلیساهای ارتدوکس در شرق آسیا تبدیل شود.

پس از خروج جمعیت روسی، این بنا کاربری مذهبی خود را از دست داد و در دهه‌های اخیر به یک موزه و فضای نمایشگاهی تبدیل شده است. امروز، فضای داخلی آن به معرفی تاریخ معماری هاربین، عکس‌های تاریخی شهر و نمایشگاه‌های موقت اختصاص دارد.

محوطه اطراف کلیسا به یک میدان عمومی بزرگ تبدیل شده و یکی از محبوب‌ترین نقاط عکاسی شهر است. در زمستان، وقتی برف روی گنبدها و زمین نشسته و نورپردازی شبانه فعال است، منظره‌ای بسیار دیدنی ایجاد می‌شود. در تابستان نیز، فواره‌ها و فضای سبز میدان، محل تجمع ساکنان است.

نکات بازدید: ورود به موزه بلیط دارد و در روزهای دوشنبه ممکن است تعطیل باشد. برای عکاسی از نمای بیرونی، صبح زود با نور جانبی بهترین زمان است. در شب، نورپردازی بنا تا ساعات مشخصی فعال است.

خیابان مرکزی؛ پیاده‌راهی با سنگ‌فرش یک قرن پیش

خیابان مرکزی هاربین، یکی از طولانی‌ترین پیاده‌راه‌های تجاری آسیا است و تاریخ آن به همان دوران ساخت راه‌آهن بازمی‌گردد. سنگ‌فرش این خیابان از بلوک‌های سنگی مستطیلی تشکیل شده که در اوایل قرن بیستم نصب شدند و بخش بزرگی از آن‌ها هنوز اصل هستند.

در دو طرف این خیابان، ده‌ها ساختمان تاریخی با سبک‌های معماری متنوع قرار دارد: نئوکلاسیک با ستون‌های بزرگ، باروک با تزئینات منحنی، رنسانس با تقارن کامل و نمونه‌هایی از سبک‌های مدرن اوایل قرن بیستم. بسیاری از این ساختمان‌ها امروز فروشگاه، بانک، هتل، رستوران و دفتر هستند.

این خیابان امروز یکی از پرجنب‌وجوش‌ترین نقاط شهر است. در تمام ساعات روز پر از جمعیت است و در شب، با نورپردازی ساختمان‌ها و تابلوها، فضایی پرانرژی دارد. در زمستان، مجسمه‌های یخی کوچک، تزئینات فصلی و بازارهای موقت در آن برپا می‌شود.

نکات بازدید: حداقل دو تا سه ساعت برای گشت و خرید زمان لازم دارید. در تعطیلات و آخر هفته‌ها بسیار شلوغ است. از کوچه‌های فرعی نیز بازدید کنید؛ چند بنای تاریخی و فضای محلی در آن‌ها پنهان شده است. مراقب وسایل شخصی باشید، زیرا جیب‌بری در جمعیت رایج است.

سایر بناها و محله‌های تاریخی

ساختمان‌های اداری راه‌آهن: چند ساختمان بزرگ که در گذشته دفتر مرکزی راه‌آهن بودند، امروز همچنان کاربری اداری دارند و نمونه‌های شاخص معماری آن دوران‌اند.

کنیسه‌های تاریخی: هاربین در گذشته مرکز بزرگ‌ترین جامعه یهودی در شرق آسیا بود و چند کنیسه در شهر ساخته شد. برخی از این بناها امروز به موزه و فضای فرهنگی تبدیل شده‌اند و تاریخ این جامعه را روایت می‌کنند.

پارک استالین و ساحل رودخانه: در امتداد رودخانه سونگاری، یک پارک طویل با فضای سبز، مجسمه‌ها و مسیرهای پیاده‌روی قرار دارد. در تابستان، این منطقه محل تفریح و قایق‌سواری است و در زمستان، بخشی از رودخانه یخ می‌زند و به فضای تفریحی تبدیل می‌شود.

محله‌های چینی سنتی: در پشت نمای اروپایی مرکز شهر، محله‌هایی با معماری چینی، بازارهای محلی و زندگی روزمره قرار دارند. گشت در این محله‌ها، چهره واقعی شهر را نشان می‌دهد و قیمت‌ها نیز منطقی‌تر است.

موزه استان هیلونگ‌جیانگ: موزه‌ای با مجموعه‌های باستان‌شناسی، مردم‌شناسی اقوام شمال شرق چین، تاریخ طبیعی و بخش‌هایی درباره تاریخ مدرن منطقه. ورودی معمولاً رایگان است.

برنامه دو روزه شهری

روز اول: صبح کلیسای سنت سوفیا و موزه داخل آن، سپس خیابان مرکزی با بازدید از ساختمان‌های تاریخی و خرید. ناهار در یک رستوران محلی یا روسی. بعدازظهر، موزه استان و محله‌های چینی سنتی. شب، ساحل رودخانه و پارک.

روز دوم: صبح بازدید از کنیسه‌های تاریخی و بناهای راه‌آهن، سپس یک محله تاریخی دیگر یا بازار محلی. بعدازظر آزاد برای خرید یا بازدید از جشنواره یخ در صورت سفر زمستانی.

اگر در زمستان سفر می‌کنید، برنامه شهری را در ساعات گرم‌تر روز (ده صبح تا چهار بعدازظر) بچینید و بازدید از جشنواره یخ را به شب موکول کنید؛ زیرا نورپردازی آن در تاریکی دیده می‌شود.

غذای هاربین؛ ترکیبی از چین، روسیه و شمال شرق آسیا

آشپزی هاربین، منحصر به فرد است. سه تأثیر اصلی در آن دیده می‌شود: آشپزی شمال شرقی چین با غذاهای سنگین، ترشیجات و استفاده از گوشت؛ آشپزی روسی با سوپ‌ها، سوسیس‌ها و نان‌ها؛ و تا حدی آشپزی کره‌ای.

چند غذای شاخص: یک سوسیس دودی محلی که تحت تأثیر سوسیس‌های روسی ساخته شده و امروز یکی از معروف‌ترین سوغاتی‌های غذایی شهر است؛ خوراک گوشت با سیب‌زمینی و ترشیجات؛ نان‌های محلی با مغزهای شیرین یا شور؛ یک غذای گوشتی پوشیده در رشته‌های سیب‌زمینی سرخ‌شده که ظاهری جذاب دارد؛ و بستنی محلی که حتی در زمستان با دمای زیر صفر، در خیابان مرکزی به شکل گسترده فروخته می‌شود.

در خیابان مرکزی و اطراف آن، چند رستوران روسی قدیمی نیز فعال‌اند که غذاهای سنتی مانند بورش، بیف‌استروگانف و نان‌های روسی سرو می‌کنند. تجربه غذا در این رستوران‌ها با فضای داخلی قدیمی، بخشی از سفر تاریخی هاربین است.

نکات عملی

• بهترین فصل برای بازدید شهری: همه فصول جذابیت خود را دارند، اما زمستان برای ترکیب با جشنواره یخ و تابستان برای فرار از گرمای جنوب چین مناسب است.
• حمل‌ونقل: متروی هاربین، مرکز شهر را به خوبی پوشش می‌دهد و تاکسی ارزان است. جاذبه‌های تاریخی در مرکز شهر متمرکزند و پیاده قابل دسترسی‌اند.
• اقامت: بهترین منطقه، نزدیک خیابان مرکزی یا کلیسای سنت سوفیا است؛ دسترسی پیاده به جاذبه‌ها و رستوران‌ها.
• زمستان: دما می‌تواند به زیر سی درجه برسد. لباس گرم چندلایه، کفش ضدلغزش، دستکش، کلاه و شال ضروری است. گوشی‌های موبایل در سرما سریع تخلیه می‌شوند؛ آن‌ها را نزدیک بدن نگه دارید.
• عکاسی: صبح زود با نور جانبی بهترین زمان برای معماری است. در شب، نورپردازی ساختمان‌ها فضای متفاوتی می‌سازد.

پرسش‌های پرتکرار

چقدر زمان برای بخش شهری لازم است؟ یک تا دو روز. اگر جشنواره یخ را هم اضافه کنید، سه روز.

آیا ورود به کلیسای سنت سوفیا رایگان است؟ محوطه و میدان بله، اما موزه داخل آن بلیط دارد.

آیا این شهر برای کودکان مناسب است؟ بله؛ فضای پیاده‌راه، پارک‌ها، بستنی‌های محلی و در زمستان جشنواره یخ برای کودکان جذاب است.

چگونه از پکن به هاربین برویم؟ با پرواز حدود دو ساعت یا با قطار سریع‌السیر حدود پنج تا شش ساعت.

آیا زبان انگلیسی در شهر رایج است؟ در هتل‌های بزرگ و نقاط توریستی محدود؛ بهتر است یک اپلیکیشن ترجمه همراه داشته باشید.

نکته حرفه‌ای ویزاجت: بیشتر مسافران، هاربین را تنها برای جشنواره یخ می‌بینند و مستقیماً از فرودگاه به محل جشنواره می‌روند. این یک اشتباه است. یک روز را به شهر قدیمی اختصاص دهید: خیابان مرکزی در صبح، کلیسای سنت سوفیا، یک ناهار روسی و غروب در ساحل رودخانه. این یک روز، درک شما از هاربین را از یک پارک یخی به یک شهر با تاریخ جهانی تغییر می‌دهد.

برای دریافت برنامه کامل هاربین با ترکیب جشنواره یخ و بخش تاریخی شهر، رزرو هتل و راهنمای فارسی‌زبان، با کارشناسان ویزاجت تماس بگیرید یا فرم درخواست را در وب‌سایت تکمیل کنید.