وقتی نام شنژن را می‌شنوید، احتمالاً تصویر برج‌های شیشه‌ای و کارخانه‌های الکترونیک در ذهنتان شکل می‌گیرد. اما پیش از آنکه این شهر در دهه ۱۹۸۰ به منطقه ویژه اقتصادی تبدیل شود، این منطقه مجموعه‌ای از روستاهای کشاورزی و ماهیگیری بود که ساکنانش به گویش‌های محلی سخن می‌گفتند و خانه‌هایی با معماری خاص می‌ساختند.
امروز، بخش بزرگی از آن روستاها در زیر ساختمان‌های جدید ناپدید شده‌اند، اما تعدادی حفظ و بازسازی شده‌اند و به جاذبه‌های فرهنگی تبدیل گردیده‌اند. مهم‌ترین آن‌ها، روستای باستانی گوانلان است. در این مقاله از وبلاگ ویزاجت، این روستا و میراث فرهنگی هاخا را معرفی می‌کنیم؛ تجربه‌ای که چهره‌ای کاملاً متفاوت از شنژن به شما نشان می‌دهد.
گوانلان در بخش شمالی شنژن قرار دارد و تاریخ آن به بیش از شش صد سال پیش بازمی‌گردد. این روستا در کنار یک رودخانه کوچک ساخته شد و نام آن از واژه‌ای محلی گرفته شده که به امواج آب اشاره دارد. در دوران دودمان‌های مینگ و چینگ، گوانلان به یک مرکز تجاری محلی تبدیل شد؛ بازارهای آن محل مبادله محصولات کشاورزی، ماهی، نمک و کالاهای دست‌ساز بود.
موقعیت روستا در مسیر جاده‌های قدیمی و نزدیکی به بندرهای منطقه، باعث شد به یک نقطه تجاری پررونق تبدیل شود. بسیاری از خانواده‌های روستا در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، از طریق مهاجرت به جنوب شرق آسیا ثروتمند شدند و پول خود را برای ساخت خانه‌های بزرگ، مدارس و معابد به روستا فرستادند. همین سرمایه‌گذاری‌ها، بافت معماری امروزی روستا را شکل داده است.
در دهه‌های اخیر، بخشی از روستا به عنوان یک منطقه حفاظت‌شده فرهنگی تعیین شد و بازسازی آن با حفظ ساختار تاریخی انجام گرفت. امروز گوانلان ترکیبی از فضای مسکونی، کارگاه‌های هنری، فروشگاه‌های صنایع دستی، کافه‌ها و فضاهای نمایشگاهی است.
مشهورترین ویژگی فرهنگی گوانلان، پایگاه چاپ دستی آن است. این مرکز در سال‌های گذشته در یک کارخانه چاپ قدیمی بازسازی‌شده تأسیس شد و امروز یکی از مهم‌ترین مراکز هنر چاپ در چین محسوب می‌شود.
در این پایگاه، چندین کارگاه تخصصی فعالیت می‌کنند: چاپ چوبی سنتی، چاپ سنگی، چاپ فلزی، چاپ صفحه‌ای و تکنیک‌های ترکیبی. هنرمندان چینی و بین‌المللی به شکل اقامتی در این کارگاه‌ها کار می‌کنند و آثارشان در گالری‌های مجموعه نمایش داده می‌شود. بخش‌هایی از مجموعه نیز به آموزش و تجربه عملی برای بازدیدکنندگان اختصاص دارد؛ می‌توانید در یک کارگاه کوتاه شرکت کنید و با راهنمایی یک هنرمند، چاپ چوبی خود را بسازید.
این تجربه برای کودکان و علاقه‌مندان هنر بسیار جذاب است و یک سوغاتی کاملاً شخصی می‌سازد. همچنین فروشگاه مجموعه، آثار چاپی با قیمت‌های متنوع می‌فروشد؛ از پوسترهای کوچک تا آثار امضاشده هنرمندان.
علاوه بر چاپ، کارگاه‌های دیگری نیز در روستا فعال‌اند: سرامیک، نجاری، خوشنویسی، پارچه‌بافی و ساخت ابزارهای سنتی. در بسیاری از این کارگاه‌ها، می‌توانید هنرمند را حین کار تماشا کنید و گاهی خودتان تجربه کنید.
بخش بزرگی از ساکنان تاریخی این منطقه از مردم هاخا بودند؛ گروهی که در طول قرن‌ها از شمال چین به سمت جنوب مهاجرت کردند و در مناطق کوهستانی گوانگدونگ، فوجیان و جیانگشی ساکن شدند. نام هاخا به معنای «خانواده‌های میهمان» است و به وضعیت آن‌ها به عنوان تازه‌واردهایی اشاره دارد که در سرزمین‌های جدید ساکن شدند.
معماری هاخا ویژگی‌های متمایزی دارد. مهم‌ترین آن‌ها، ساخت خانه‌های اجتماع‌محور است؛ یعنی چند خانواده مرتبط در یک مجموعه بزرگ با حیاط مشترک و دیوارهای بیرونی محکم زندگی می‌کردند. این طراحی، هم برای دفاع در برابر راهزنان و هم برای حفظ انسجام قبیله‌ای بود.
در مناطق کوهستانی، مشهورترین شکل این معماری، ساختمان‌های دایره‌ای یا مربعی چندطبقه با دیوارهای خشتی ضخیم است که در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز ثبت شده‌اند. در گوانلان و روستاهای اطراف شنژن، نمونه‌های شهری‌تر این معماری دیده می‌شود: خانه‌های ردیفی با دیوار آجری خاکستری، ورودی‌های سنگی تزئین‌شده، حیاط مرکزی و سقف‌های شیروانی با لبه‌های برآمده.
جزئیات تزئینی این خانه‌ها نیز ارزش توجه دارد: حکاکی روی سنگ ورودی، نقاشی‌های دیواری با موضوعات گل و پرنده یا داستان‌های تاریخی، و گچ‌بری‌های سقف. بسیاری از این تزئینات در روستای گوانلان حفظ و مرمت شده‌اند.
کوچه‌های سنگ‌فرش: هسته تاریخی روستا، شبکه‌ای از کوچه‌های باریک با سنگ‌فرش قدیمی است که دو طرف آن خانه‌های آجری قرار دارد. این کوچه‌ها برای پیاده‌روی و عکاسی عالی هستند و در ساعات اولیه صبح، خلوت و آرام‌اند.
خانه‌های تاریخی بازسازی‌شده: چند خانه بزرگ که متعلق به خانواده‌های ثروتمند قدیمی بوده، امروز به موزه، گالری یا کافه تبدیل شده‌اند. بازدید از یکی از آن‌ها، درک روشنی از سبک زندگی و معماری دوره می‌دهد.
بازار سنتی: در بخش‌هایی از روستا، هنوز بازار محلی با غرفه‌های مواد غذایی، سبزیجات تازه و کالاهای روزمره فعال است. این بازار صبح‌ها پررونق است و تماشای آن، تجربه‌ای اصیل از زندگی محلی ارائه می‌دهد.
معبد و فضای آیینی: یک معبد قدیمی در روستا وجود دارد که هنوز فعال است و فضای آیینی محله را حفظ کرده است. در مناسبت‌های سنتی، مراسم و اجرای محلی در این فضا برگزار می‌شود.
کنار رودخانه: مسیر کنار رودخانه با درختان کهن و نیمکت، فضایی آرام برای استراحت دارد و در غروب، نور زیبایی روی آب می‌افتد.
دیوارنگاره‌ها و هنر شهری: در سال‌های اخیر، هنرمندان روی برخی دیوارهای روستا نقاشی‌های بزرگ کشیده‌اند که ترکیب جالبی با بافت سنتی ایجاد کرده است.
اگر به این نوع جاذبه علاقه دارید، چند گزینه دیگر نیز در اطراف شنژن وجود دارد. روستاهای هاخا در مناطق کوهستانی شمال و شرق شنژن پراکنده‌اند و برخی از آن‌ها هنوز بافت سنتی خود را حفظ کرده‌اند. در یکی از این مناطق، مجموعه‌ای از خانه‌های هاخا با دیوارهای خشتی و برج‌های نگهبانی حفظ شده است که نمونه‌ای کامل از معماری دفاعی این قوم است.
در بخش شرقی نیز روستاهای ماهیگیری قدیمی وجود دارند که امروز به فضاهای گردشگری با رستوران‌های دریایی و مهمان‌خانه تبدیل شده‌اند. ترکیب یک روستای کوهستانی هاخا با یک روستای ساحلی، دو چهره متفاوت از زندگی سنتی جنوب چین را نشان می‌دهد.
برای بازدید از این روستاها، حمل‌ونقل عمومی محدود است و اجاره خودرو با راننده برای یک روز، منطقی‌ترین گزینه است. اگر به تاریخ مهاجرت و فرهنگ‌های محلی چین علاقه دارید، مقاله اختصاصی درباره اقلیت‌های قومی چین در همین وبلاگ موجود است.
در روستا، رستوران‌ها و کافه‌های متعددی فعالیت می‌کنند که ترکیبی از غذاهای محلی گوانگدونگی و غذاهای مدرن ارائه می‌دهند. غذاهای محلی این منطقه شامل برنج با طعم‌های مختلف، سوپ‌های گیاهی، ماهی آب شیرین، سبزیجات فصلی و شیرینی‌های سنتی برنجی است. رستوران‌های خانوادگی کوچک در کوچه‌های فرعی، هم اصیل‌تر و هم ارزان‌تر از فضاهای توریستی خیابان اصلی هستند.
برای خرید، کارگاه‌های هنری بهترین گزینه‌اند؛ آثار چاپی، سرامیک، محصولات چوبی و پارچه‌های دست‌ساز با کیفیت خوب و قیمت منطقی در دسترس‌اند. خرید مستقیم از هنرمند، هم اصالت بیشتری دارد و هم از خرید سوغاتی‌های صنعتی رایج بهتر است.
برنامه نیم‌روزه (پیشنهادی): صبح ساعت نه به روستا بروید. نخست از پایگاه چاپ دستی و گالری‌ها بازدید کنید و در یک کارگاه کوتاه شرکت کنید. سپس در کوچه‌های تاریخی قدم بزنید و از یک خانه تاریخی دیدن کنید. ناهار را در یک رستوران محلی بخورید و در پایان، از بازار سنتی و کنار رودخانه عبور کنید.
برنامه یک‌روزه: صبح گوانلان، بعدازظهر یکی از روستاهای هاخای اطراف یا یک مقصد طبیعی در شمال شنژن، و شب بازگشت به مرکز شهر.
نکات عملی: دسترسی به گوانلان با مترو و سپس تاکسی یا اتوبوس محلی ممکن است. روستا در همه روزها قابل بازدید است، اما کارگاه‌ها و گالری‌ها معمولاً در روزهای دوشنبه تعطیل‌اند. ورود به خود روستا رایگان است و تنها کارگاه‌ها و موزه‌ها هزینه دارند. کفش راحت بپوشید؛ سنگ‌فرش‌ها ناهموارند. در تعطیلات ملی چین، روستا شلوغ می‌شود و فضای آرام خود را از دست می‌دهد.
رفتار محترمانه: بخش‌هایی از روستا هنوز مسکونی است. از ورود به حیاط‌های خصوصی خودداری کنید، پیش از عکاسی از ساکنان اجازه بگیرید و صدای خود را پایین نگه دارید.
چقدر زمان برای بازدید لازم است؟ دو تا سه ساعت برای گشت اصلی؛ با کارگاه چاپ و ناهار، یک نیم‌روز.
آیا برای کودکان مناسب است؟ بله؛ کارگاه چاپ و فضای باز روستا برای کودکان جذاب است و خطری ندارد.
آیا ارزش سفر اختصاصی دارد؟ اگر به هنر، معماری یا فرهنگ محلی علاقه دارید، بله. اگر فقط به دنبال جاذبه‌های بزرگ هستید، گزینه‌های دیگری در شنژن اولویت دارند.
بهترین زمان روز کدام است؟ صبح تا ساعت یازده؛ نور خوب، کوچه‌های خلوت و بازار سنتی فعال.
آیا امکان اقامت در روستا هست؟ چند مهمان‌خانه کوچک در خانه‌های بازسازی‌شده فعال‌اند که تجربه‌ای خاص ارائه می‌دهند، اما امکانات آن‌ها محدودتر از هتل‌های شهری است.
نکته حرفه‌ای ویزاجت: گوانلان را با یک کارگاه عملی ترکیب کنید. یک ساعت وقت برای ساختن یک اثر چاپ چوبی با دست خودتان، خاطره‌ای می‌سازد که هیچ عکسی از آسمان‌خراش‌ها جای آن را نمی‌گیرد. این کارگاه‌ها با هماهنگی قبلی و با راهنمای انگلیسی‌زبان قابل رزرو هستند و ویزاجت هماهنگی آن را انجام می‌دهد.
برای دریافت برنامه فرهنگی شنژن با بازدید از روستاهای تاریخی و کارگاه‌های هنری، با کارشناسان ویزاجت تماس بگیرید یا فرم درخواست را در وب‌سایت تکمیل کنید.
چمدونت رو ببندی ویزات حاظره
