خانه‌های گلی هاکا و شهر پینگ‌یائو فوجیان؛ مسیر میراث فرهنگی استان

مقدمه: استانی با سه لایه فرهنگی متمایز

استان فوجیان در جنوب شرقی چین، با وجود مساحت نسبتاً کوچک، سه میراث فرهنگی کاملاً متفاوت را در خود جای داده است: فرهنگ دریایی و تجاری سواحل که در شهر آموی و بنادر تاریخی دیده می‌شود؛ فرهنگ چای و طبیعت کوهستانی در منطقه وویی‌شان؛ و فرهنگ قبیله‌ای قوم هاکا با خانه‌های گلی عظیم در مناطق کوهستانی داخلی.

بسیاری از مسافران تنها یکی از این سه را می‌بینند و از بقیه غافل می‌شوند. در این مقاله از وبلاگ ویزاجت، یک مسیر فرهنگی کامل برای استان ارائه می‌دهیم و تمرکز اصلی را بر خانه‌های گلی هاکا و شهرهای باستانی داخلی می‌گذاریم؛ بخش‌هایی که کمتر در برنامه سفرها قرار دارند.

قوم هاکا؛ مهاجرانی که هویت خود را در معماری حفظ کردند

«هاکا» به معنای «خانواده‌های میهمان» است و به گروهی از مردم هان اشاره دارد که در طول قرن‌ها، در چند موج از شمال چین به سمت جنوب مهاجرت کردند. این مهاجرت‌ها از دوران آشفتگی‌های سیاسی و جنگ‌ها ناشی می‌شد و مهاجران در مناطق کوهستانی و کم‌حاصل‌خیز جنوب ساکن شدند؛ جاهایی که بومیان کمتر به آن علاقه داشتند.

این موقعیت، دو پیامد داشت. نخست، نیاز شدید به دفاع: به عنوان تازه‌واردهایی در سرزمینی ناآشنا و در معرض درگیری با ساکنان محلی و راهزنان، خانه‌های خود را به شکل قلعه ساختند. دوم، حفظ هویت: آن‌ها زبان، آداب، آشپزی و ساختار قبیله‌ای خود را با وسواس حفظ کردند و امروز نیز جوامع هاکا در سراسر جنوب چین، تایوان، سنگاپور، مالزی و اندونزی حضور فعال دارند.

مهم‌ترین بازمانده مادی این فرهنگ، خانه‌های گلی بزرگی است که با نام‌های محلی مختلفی شناخته می‌شوند و در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌اند. درباره این بناها، مقاله اختصاصی در همین وبلاگ وجود دارد، اما در اینجا به جنبه اجتماعی و تجربه بازدید می‌پردازیم.

زندگی درون یک خانه گلی؛ چه چیزی می‌بینید؟

یک خانه گلی دایره‌ای بزرگ، در واقع یک دهکده عمودی است. ساختار آن معمولاً سه یا چهار طبقه دارد و در هر طبقه، ده‌ها اتاق در یک حلقه چیده شده‌اند. تمام اتاق‌ها به یک حیاط مرکزی باز می‌شوند که فضای مشترک زندگی است.

تقسیم فضا بر اساس منطق روشنی انجام شده: طبقه همکف برای آشپزخانه و انبار، طبقه دوم برای نگهداری غلات و طبقه سوم و چهارم برای خواب. هر خانواده، یک بخش عمودی شامل اتاق‌هایی در هر طبقه دارد. در حیاط مرکزی، چاه آب، تالار نیاکان، فضای بازی کودکان و محل خشک کردن محصولات کشاورزی قرار دارد.

نکته جالب این است که همه اتاق‌ها اندازه یکسان دارند و هیچ بخش مجلل‌تری وجود ندارد. این تساوی فضایی، بازتابی از ساختار قبیله‌ای است که در آن، همه خانواده‌های یک جد مشترک، جایگاه برابری دارند. تصمیم‌گیری درباره امور مشترک نیز در تالار نیاکان و با مشورت بزرگان انجام می‌شد.

امروز بسیاری از این خانه‌ها هنوز مسکونی‌اند. در برخی، چند خانواده از نسل‌های مسن‌تر زندگی می‌کنند و در برخی دیگر، بخش‌هایی به مهمان‌خانه، رستوران و فروشگاه تبدیل شده است. بازدید از این خانه‌ها، فرصتی برای دیدن یک سبک زندگی جمعی است که در چین مدرن به سرعت در حال ناپدید شدن است.

مناطق اصلی بازدید از خانه‌های گلی

منطقه یونگ‌دینگ: مشهورترین و پر بازدیدترین منطقه با چندین خانه گلی بزرگ و معروف. در این منطقه، چند مجموعه ثبت‌شده در فهرست یونسکو قرار دارند و امکانات گردشگری کامل است. نقطه ضعف، جمعیت زیاد و فضای تجاری‌شده است.

منطقه نانجینگ: مجموعه‌ای از خانه‌های گلی در میان مزارع پلکانی و باغ‌های چای. مناظر این منطقه بسیار زیباتر است و ترکیب معماری با طبیعت، فرصت‌های عکاسی بی‌نظیری ایجاد می‌کند. مشهورترین مجموعه آن، چهار خانه گلی و یک خانه مربعی است که به «چهار ظرف و یک سوپ» معروف شده‌اند.

منطقه هوآآن: خلوت‌ترین و اصیل‌ترین گزینه. در این منطقه، خانه‌های گلی متعدد در روستاهای پراکنده قرار دارند و تعداد گردشگران بسیار کمتر است. برای عکاسان و علاقه‌مندان به تجربه واقعی، بهترین انتخاب است؛ اما امکانات اقامتی و حمل‌ونقل محدودتر است.

یک توصیه: اگر زمان دارید، حداقل یک شب در یکی از این روستاها اقامت کنید. شب‌ها، وقتی تورهای روزانه رفته‌اند، فضای روستا کاملاً تغییر می‌کند و می‌توانید با ساکنان گفت‌وگو کنید، شام محلی بخورید و صبح زود، مه را در میان خانه‌های گلی ببینید.

شهر باستانی پینگ‌یائو جنوبی و سایر شهرک‌های تاریخی

در مناطق داخلی فوجیان، چند شهرک باستانی حفظ شده‌اند که کمتر شناخته‌شده‌اند. این شهرک‌ها در گذشته، مراکز تجاری محلی بودند و امروز بافت سنتی خود را تا حد زیادی حفظ کرده‌اند.

ویژگی‌های مشترک آن‌ها: خیابان‌های سنگ‌فرش با فروشگاه‌های قدیمی، خانه‌های آجری با تزئینات سنگی و چوبی، معابد محلی، پل‌های سنگی روی رودخانه‌ها و در برخی موارد، بخش‌هایی از دیوار قدیمی. فضای آن‌ها بسیار آرام‌تر از شهرهای توریستی بزرگ است و زندگی روزمره محلی جریان دارد.

در برخی از این شهرک‌ها، کارگاه‌های صنایع دستی فعال‌اند: تولید کاغذ سنتی، روغن گیاهی، شیرینی‌های محلی، محصولات بامبو و چای. بازدید از این کارگاه‌ها و خرید مستقیم از تولیدکننده، تجربه‌ای ارزشمند است.

مسیر پیشنهادی هفت روزه فوجیان

روز ۱ — ورود به آموی: ورود به شهر، استراحت و گشت عصرگاهی در جزیره یا محله‌های ساحلی. شب، تماشای نورپردازی ساحل.

روز ۲ — آموی: بازدید کامل از جزیره با دوچرخه و پیاده‌روی، موزه‌ها و معماری استعماری. شب، بازار غذای دریایی.

روز ۳ — حرکت به سمت مناطق هاکا: با قطار یا خودرو به منطقه نانجینگ یا یونگ‌دینگ. بعدازظهر، بازدید از نخستین مجموعه خانه‌های گلی. اقامت شبانه در یک روستا.

روز ۴ — خانه‌های گلی: صبح زود برای دیدن مه و عکاسی. بازدید از چند مجموعه مختلف در روستاهای پراکنده. گفت‌وگو با ساکنان و خرید محصولات محلی. شب، بازگشت به شهر یا اقامت یک شب دیگر.

روز ۵ — حرکت به وویی‌شان: با قطار یا خودرو به منطقه کوهستانی وویی‌شان. بعدازظر، بازدید از موزه چای و یک کارگاه تولید.

روز ۶ — وویی‌شان: صبح، کلک‌سواری روی رودخانه و پیاده‌روی در مسیرهای کوهستانی. بعدازظر، بازدید از معابد و مزارع چای. شب، اجرای فرهنگی منطقه در صورت تمایل.

روز ۷ — فوتشو و خروج: حرکت به فوتشو، بازدید از محله سه کوچه و هفت گذر و کوه گوشان، سپس خروج با پرواز یا قطار.

این مسیر، هر سه لایه فرهنگی استان را پوشش می‌دهد: ساحلی و استعماری، قبیله‌ای و کوهستانی، و چای و طبیعت. حمل‌ونقل میان نقاط با قطار و خودروی اختصاصی انجام می‌شود و فاصله‌ها قابل مدیریت هستند.

حمل‌ونقل و نکات عملی

• قطار سریع‌السیر: شبکه ریلی فوجیان، آموی، فوتشو و وویی‌شان را به هم متصل می‌کند. بلیط را در فصل شلوغ از قبل بخرید.
• خودرو با راننده: برای مناطق هاکا ضروری است؛ روستاها پراکنده‌اند و حمل‌ونقل عمومی محدود. اجاره خودرو با راننده برای یک یا دو روز، منطقی‌ترین گزینه است.
• بلیط‌ها: در مناطق هاکا، بلیط ترکیبی برای چند مجموعه عرضه می‌شود که از خرید بلیط‌های جداگانه ارزان‌تر است.
• اقامت روستایی: مهمان‌خانه‌های خانوادگی در خانه‌های گلی تجربه‌ای خاص هستند، اما امکانات آن‌ها ساده است. درباره آب گرم، سرویس بهداشتی و گرمایش پیش از رزرو بپرسید.
• زبان: در روستاهای هاکا، ساکنان به گویش محلی صحبت می‌کنند و انگلیسی یا حتی چینی معیار به ندرت فهمیده می‌شود. یک اپلیکیشن ترجمه و در صورت امکان یک راهنمای محلی ضروری است.
• فصل: بهار و پاییز بهترین زمان‌اند. تابستان گرم و پرباران است و زمستان در مناطق کوهستانی سرد می‌شود.
• رفتار محترمانه: این خانه‌ها هنوز محل زندگی مردم‌اند. از ورود به اتاق‌های خصوصی خودداری کنید، پیش از عکاسی از ساکنان اجازه بگیرید و صدای خود را پایین نگه دارید.

چرا این مسیر ارزش زمان دارد؟

بیشتر مسافران چین، مسیرهای شناخته‌شده را می‌روند: پکن، شانگهای، شی‌آن و گویلین. فوجیان کمتر در این فهرست‌هاست و همین، مزیت آن است. شما در اینجا با چینی روبه‌رو می‌شوید که هنوز برای گردشگر بازسازی نشده است؛ روستاهایی که ساکنانشان به زبان مادری خود سخن می‌گویند، خانه‌هایی که در آن‌ها نسل‌ها زندگی کرده‌اند و مزارعی که با همان روش‌های قدیمی کار می‌کنند.

همچنین این استان، برای مسافران ایرانی یک جنبه ویژه دارد: تاریخ تجارت دریایی فوجیان با خاورمیانه. در آموی و شهرهای ساحلی این استان، مساجد تاریخی، گورستان‌های قدیمی و سنگ‌نوشته‌های عربی و فارسی وجود دارد که بازمانده حضور بازرگانان مسلمان در این سواحل است. درباره این میراث، مقاله اختصاصی در دسته مساجد و میراث اسلامی چین در همین وبلاگ موجود است.

پرسش‌های پرتکرار

چند روز برای فوجیان لازم است؟ حداقل پنج روز برای دو مقصد اصلی؛ هفت روز برای مسیر کامل این مقاله.

کدام منطقه هاکا را انتخاب کنیم؟ برای بار اول و امکانات بهتر، نانجینگ یا یونگ‌دینگ. برای خلوتی و اصالت، هوآآن.

آیا اقامت شبانه در خانه گلی ممکن است؟ بله؛ چند مهمان‌خانه در این خانه‌ها فعال‌اند. تجربه‌ای خاص اما با امکانات ساده.

آیا این مسیر برای کودکان مناسب است؟ بله؛ فضای باز روستاها، حیاط‌های بزرگ و حیوانات اهالی برای کودکان جذاب است. فقط مسیرهای کوهستانی و پله‌ها را در نظر بگیرید.

بهترین فصل کدام است؟ مارس تا می و سپتامبر تا نوامبر. در فصل برداشت چای (آوریل) و برداشت برنج (اکتبر)، مناظر زیباتر و فعالیت روستاها بیشتر است.

نکته حرفه‌ای ویزاجت: در مناطق هاکا، یک شب اقامت روستایی را جدی بگیرید. تفاوت میان دیدن یک خانه گلی در ساعت دو بعدازظر با ده‌ها تور دیگر، و نشستن در حیاط همان خانه در ساعت هفت صبح با مه و صدای خروس‌ها و بوی چای تازه، تفاوت میان یک عکس و یک خاطره است. ویزاجت اقامت در مهمان‌خانه‌های معتبر روستایی و هماهنگی خودروی اختصاصی را انجام می‌دهد.

برای دریافت برنامه کامل فوجیان با راهنمای فارسی‌زبان، خودروی اختصاصی و اقامت روستایی، با کارشناسان ویزاجت تماس بگیرید یا فرم درخواست را در وب‌سایت تکمیل کنید.