وقتی نه انگلیسی جواب میدهد، نه اشاره
ساعت هفت عصر است، در یک کوچهٔ پکن جلوی یک دکهٔ غذای خیابانی ایستادهای و گرسنهای. فروشنده یک جملهٔ بلند چینی میگوید، تو لبخند میزنی و به منو اشاره میکنی. منو کاملاً چینی است. او دوباره چیزی میپرسد. تو میگویی «انگلیسی؟» و او سرش را تکان میدهد. اینجا دقیقاً همان لحظهای است که سفر یا خاطرهانگیز میشود یا کلافهکننده.
خبر خوب این است که برای حل ۹۵٪ مواقع روزمره در چین، به هیچ کلاس زبانی نیاز نداری. حدود ۶۰ عبارت کلیدی کافی است تا غذا سفارش دهی، تاکسی بگیری، چانه بزنی، دستشویی پیدا کنی و در مواقع اضطراری کمک بخواهی. در این راهنما، هر عبارت را با تلفظ فارسی، پینیین لاتین و خط چینی آوردهایم تا بتوانی همان لحظه گوشیات را جلوی طرف بگیری و او بخواند.
اول چهار اصل طلایی را بدان
۱. چینی یک زبان تُنال است؛ لحن، معنا میسازد
ماندارین چهار تُن اصلی دارد. هجای «ma» بسته به لحن میتواند مادر (mā)، کنف (má)، اسب (mǎ) یا سرزنش کردن (mà) باشد. نگران نباش؛ چینیها با گردشگران صبورند و از روی بافت جمله منظور را میفهمند. فقط سعی کن تُن را تقلید کنی، نه اینکه همه چیز را با لحن یکنواخت بگویی.
۲. تُنها را با دست نشان بده
ترفند جالبی که خیلی جواب میدهد: هنگام گفتن تُن اول، دستت را صاف نگه دار؛ تُن دوم، دست را بالا ببر؛ تُن سوم، دست را پایین بیاور و دوباره بالا ببر؛ تُن چهارم، دست را قاطعانه پایین بیاور. این کار هم تلفظت را بهتر میکند، هم لبخند روی لب طرف میآورد و یخ رابطه آب میشود.
۳. گرامر چینی سادهترین بخش ماجراست
چینی نه صرف فعل دارد، نه جنسیت، نه جمعبستن اسم. ساختار جمله مثل فارسیِ ساده است: فاعل + فعل + مفعول. «من چای میخواهم» میشود 我 要 茶 (وُ یائو چا). همین.
۴. نوشتن، قویتر از گفتن است
اگر تُن اشتباه بگویی، ممکن است متوجه نشوند. اما اگر خط چینی را روی گوشی نشان دهی، صددرصد جواب میگیری. به همین دلیل جدولهای زیر ستون خط چینی هم دارند — از همین صفحه اسکرینشات بگیر و آفلاین نگه دار.
راهنمای سریع تلفظ پینیین برای فارسیزبانان
پینیین، سیستم نوشتن چینی با حروف لاتین است. چند حرف آن معادل مستقیم فارسی ندارند و بیشترین اشتباه مسافران ایرانی همینجاست:
| حرف پینیین | تلفظ تقریبی فارسی | مثال |
| q | «چ» نازک، نوک زبان پشت دندان پایین | qǐng 请 = چینگ (لطفاً) |
| x | «ش» نازک و کشیده | xièxie 谢谢 = شیهشیه (ممنون) |
| zh | «ژ» محکم و پررنگ | zhūròu 猪肉 = ژوروُ (گوشت خوک) |
| c | «تس» | càidān 菜单 = تسایدان (منو) |
| r | «ژ» نرم با زبان عقبرفته | rén 人 = ژِن (انسان) |
| z | «دز» بین د و ز | zǎoshang 早上 = زائوشانگ (صبح) |
| ü | «اوِ» لبگرد، بین او و ای | nǚ 女 = نو (زن) |
| h | «ه» با خِ تهگلو | hǎochī 好吃 = هائوچی (خوشمزه) |
بخش ۱: سلام، احوالپرسی و ادب
اینها را بلد باشی، نصف راه را رفتهای. چینیها به تلاش یک خارجی برای حرف زدن به زبان خودشان با گرمی و احترام پاسخ میدهند.
| فارسی | چینی | پینیین | تلفظ فارسی |
| سلام | 你好 | nǐ hǎo | نیهاو |
| سلام (محترمانه) | 您好 | nín hǎo | نینهاو |
| صبح بخیر | 早上好 | zǎoshang hǎo | زائوشانگ هائو |
| شب بخیر | 晚安 | wǎn ān | وانآن |
| خداحافظ | 再见 | zàijiàn | زایجیِن |
| ممنون | 谢谢 | xièxie | شیهشیه |
| خواهش میکنم | 不客气 | bú kèqi | بو کهچی |
| ببخشید / متأسفم | 对不起 | duìbuqǐ | دویبوچی |
| اشکالی ندارد | 没关系 | méiguānxi | میگوانشی |
| لطفاً | 请 | qǐng | چینگ |
| بله / درست است | 是 | shì | شِر |
| نه / نیستم | 不是 | bú shì | بو شِر |
| باشه / خوبه | 好的 | hǎo de | هائو دِه |
| به سلامتی! (سر میز) | 干杯 | gānbēi | گانبی |
| خوشآمدی / سفر بخیر | 慢走 | màn zǒu | مان زو |
بخش ۲: عبارات نجاتبخش وقتی گیر میکنی
این پنج جمله، مهمترین بخش کل مقالهاند. آنها را حفظ کن:
| فارسی | چینی | پینیین | تلفظ فارسی |
| من چینی بلد نیستم | 我不会说中文 | wǒ bú huì shuō zhōngwén | وُ بو هوی شوُ ژونگوِن |
| انگلیسی صحبت میکنید؟ | 你会说英语吗? | nǐ huì shuō yīngyǔ ma? | نی هوی شوُ اینگیو ما؟ |
| متوجه نمیشوم | 我听不懂 | wǒ tīng bù dǒng | وُ تینگ بو دُنگ |
| لطفاً آهستهتر بگویید | 请说慢一点 | qǐng shuō màn yīdiǎn | چینگ شوُ مان ییدیِن |
| کمکم کنید | 请帮帮我 | qǐng bāng bāng wǒ | چینگ بانگ بانگ وُ |
| این را میتوانید بخوانید؟ | 你能看这个吗? | nǐ néng kàn zhège ma? | نی ننگ کان ژِر گِر ما؟ |
| میشود به من نشان دهید؟ | 可以给我看看吗? | kěyǐ gěi wǒ kànkan ma? | کِریی گی وُ کانکان ما؟ |
بخش ۳: خرید، قیمت و چانهزنی
در بازارهای سنتی چین، چانهزنی بخشی از فرهنگ است، نه بیادبی. اگر این عبارات را بلد باشی، فروشنده جدیتر میگیردت و قیمت واقعیتری میدهد.
| فارسی | چینی | پینیین | تلفظ فارسی |
| این چند است؟ | 这个多少钱? | zhège duōshǎo qián? | ژِر گِر دُوشائو چیِن؟ |
| خیلی گران است | 太贵了 | tài guì le | تای گوئی لِه |
| ارزانتر میدهید؟ | 便宜一点吧 | piányi yīdiǎn ba | پیِنیی ییدیِن با |
| حداقل قیمت چقدر است؟ | 最低多少钱? | zuìdī duōshǎo qián? | زویدی دُوشائو چیِن؟ |
| فقط نگاه میکنم | 我只是看看 | wǒ zhǐshì kànkan | وُ ژِر شِر کانکان |
| این را میخواهم | 我要这个 | wǒ yào zhège | وُ یائو ژِر گِر |
| آن را نمیخواهم | 我不要 | wǒ bú yào | وُ بو یائو |
| کارت بانکی قبول میکنید؟ | 可以刷卡吗? | kěyǐ shuākǎ ma? | کِریی شوُاکا ما؟ |
| رسید میخواهم | 我要发票 | wǒ yào fāpiào | وُ یائو فاپیائو |
| اندازهٔ بزرگتر / کوچکتر | 大一点 / 小一点 | dà yīdiǎn / xiǎo yīdiǎn | دا ییدیِن / شیائو ییدیِن |
ترفندهای کامل معاملهٔ خوب را در مقالهٔ چانهزنی در بازارهای چین نوشتهایم و اینکه چه چیزی ارزش خریدن دارد، در بهترین سوغاتیهای چین آمده است.
بخش ۴: رستوران، غذا و نکتهٔ حیاتی حلال
برای مسافران ایرانی و مسلمان، این بخش مهمترین بخش کل راهنماست. یک اشتباه در سفارش غذا میتواند کل لذت سفر را خراب کند. این سه جمله را حتماً حفظ کن و در گوشی نگه دار:
| فارسی | چینی | پینیین | تلفظ فارسی |
| من گوشت خوک نمیخورم | 我不吃猪肉 | wǒ bù chī zhūròu | وُ بو چِر ژوروُ |
| غذای حلال / مسلمان هستم | 我是穆斯林,请给我清真食物 | wǒ shì mùsīlín, qǐng gěi wǒ qīngzhēn shíwù | وُ شِر موسیلین، چینگ گی وُ چینگژِن شِراو |
| بدون الکل لطفاً | 不要放酒 | bú yào fàng jiǔ | بو یائو فانگ جیو |
| منو لطفاً | 请给我菜单 | qǐng gěi wǒ càidān | چینگ گی وُ تسایدان |
| چند نفر هستید؟ | 几位? | jǐ wèi? | جی وی؟ |
| یک نفر / دو نفر | 一位 / 两位 | yī wèi / liǎng wèi | یی وی / لیانگ وی |
| حساب لطفاً | 买单 | mǎidān | مایدان |
| خوشمزه بود | 很好吃 | hěn hǎochī | هِن هائوچی |
| تند نباشد | 不要辣 | bú yào là | بو یائو لا |
| کمی تند | 微辣 | wēi là | وی لا |
| آب / چای | 水 / 茶 | shuǐ / chá | شوی / چا |
| چاپستیک / قاشق | 筷子 / 勺子 | kuàizi / sháozi | کوُایدزِر / شائودزِر |
| دستشویی کجاست؟ | 洗手间在哪里? | xǐshǒujiān zài nǎlǐ? | شیشوجیان زای نالی؟ |
| به گوشت گاو حساسیت دارم | 我对牛肉过敏 | wǒ duì niúròu guòmǐn | وُ دوی نیوروُ گُوُ مین |
نکتهٔ کاربردی: رستورانهای 清真 (چینگژِن) در چین حلال هستند و با تابلوی سبز و نوشتهٔ عربی مشخص میشوند. در شهرهایی مثل شیآن، پکن، لانژو و کونمینگ محلههای مسلماننشین با رستورانهای حلال فراوان وجود دارد. مقالهٔ محله مسلمانان شیآن بهترین نقطهٔ شروع برای شکمگردی حلال است.
بخش ۵: حملونقل، تاکسی و مترو
| فارسی | چینی | پینیین | تلفظ فارسی |
| لطفاً مرا به … ببرید | 请带我去… | qǐng dài wǒ qù… | چینگ دای وُ چو… |
| تاکسی | 出租车 | chūzūchē | چوزوچِر |
| ایستگاه مترو | 地铁站 | dìtiězhàn | دیتیِهجان |
| ایستگاه قطار | 火车站 | huǒchēzhàn | هوُچِرجان |
| فرودگاه | 机场 | jīchǎng | جیچانگ |
| همینجا پیاده میشوم | 就在这里停 | jiù zài zhèlǐ tíng | جیو زای ژِرلی تینگ |
| چقدر میشود؟ | 多少钱? | duōshǎo qián? | دُوشائو چیِن؟ |
| کنتور را روشن کنید | 请打表 | qǐng dǎbiǎo | چینگ دابیائو |
| این آدرس است | 这是地址 | zhè shì dìzhǐ | ژِر شِر دیژِر |
| چقدر طول میکشد؟ | 要多长时间? | yào duō cháng shíjiān? | یائو دُ چانگ شِیجیان؟ |
قویترین ترفند تاکسی در چین این است: آدرس مقصد را به چینی روی گوشی بنویس و نشان بده. تلفظ کردن آدرس چینی برای یک خارجی تقریباً غیرممکن است، اما نشان دادنش همیشه جواب میدهد. برای جابهجایی بینشهری هم راهنمای قطار سریعالسیر چین را بخوان.
بخش ۶: هتل و اقامت
| فارسی | چینی | پینیین | تلفظ فارسی |
| رزرو دارم | 我有预订 | wǒ yǒu yùdìng | وُ یو یودینگ |
| اتاق خالی دارید؟ | 有房间吗? | yǒu fángjiān ma? | یو فانگجیان ما؟ |
| قیمت هر شب چقدر است؟ | 一晚多少钱? | yī wǎn duōshǎo qián? | یی وان دُوشائو چیِن؟ |
| صبحانه شامل است؟ | 包括早餐吗? | bāokuò zǎocān ma? | باکوُ زائوتسان ما؟ |
| وایفای رمز چیست؟ | WiFi密码是什么? | WiFi mìmǎ shì shénme? | وایفای میما شِر شنمو؟ |
| کلید / کارت اتاق | 房卡 | fángkǎ | فانگکا |
| چکاوت میکنم | 我要退房 | wǒ yào tuìfáng | وُ یائو تویفانگ |
| میشود چمدانم را نگه دارید؟ | 可以寄存行李吗? | kěyǐ jìcún xíngli ma? | کِریی جیتسون شینگلی ما؟ |
بخش ۷: بهداشت و اورژانس
امیدوارم هیچوقت لازم نشود، اما اینها را حتماً ذخیره داشته باش:
| فارسی | چینی | پینیین | تلفظ فارسی |
| کمک! / نجات! | 救命! | jiùmìng! | جیومینگ! |
| پلیس | 警察 | jǐngchá | جینگچا |
| دکتر / پزشک | 医生 | yīshēng | ییشِنگ |
| بیمارستان | 医院 | yīyuàn | یییوئن |
| حالم خوب نیست | 我不舒服 | wǒ bù shūfu | وُ بو شوفو |
| سرم درد میکند / معدهام | 头疼 / 肚子疼 | tóu téng / dùzi téng | تو تنگ / دوزِر تنگ |
| داروخانه | 药店 | yàodiàn | یائودیِن |
| پاسپورتم را گم کردهام | 我的护照丢了 | wǒ de hùzhào diū le | وُ دِه خوژائو دیو لِه |
| با سفارت تماس بگیرید | 请联系大使馆 | qǐng liánxì dàshǐguǎn | چینگ لیِنشی داشِرگوان |
شمارههای اضطراری چین: پلیس ۱۱۰، آمبولانس ۱۲۰، آتشنشانی ۱۱۹. جزئیات بیشتر در مقالهٔ امنیت در سفر به چین.
بخش ۸: اعداد و قیمتخوانی
دانستن اعداد برای چانهزنی و فهم قیمت ضروری است. خوشبختانه سیستم شمارش چینی بسیار منطقی است: ۱۱ میشود «دهویک» (十一)، ۲۰ میشود «دوده» (二十) و ۲۱ میشود «دودهیک» (二十一).
| عدد | چینی | پینیین | تلفظ فارسی |
| ۱ | 一 | yī | یی |
| ۲ | 二 / 两 | èr / liǎng | آر / لیانگ |
| ۳ | 三 | sān | سان |
| ۴ | 四 | sì | سی |
| ۵ | 五 | wǔ | وُ |
| ۶ | 六 | liù | لیو |
| ۷ | 七 | qī | چی |
| ۸ | 八 | bā | با |
| ۹ | 九 | jiǔ | جیو |
| ۱۰ | 十 | shí | شِ |
| ۱۰۰ | 一百 | yī bǎi | یی بای |
| ۱۰۰۰ | 一千 | yī qiān | یی چیِن |
| ۱۰۰۰۰ | 一万 | yī wàn | یی وان |
دو نکتهٔ مهم: اول اینکه چینیها برای شمارش اشیاء از «دو» به جای «ار» (二) از لیانگ (两) استفاده میکنند؛ مثلاً «دو نفر» میشود 两位 (لیانگ وی). دوم، در بازارهای شلوغ گاهی عدد را با انگشتان یک دست نشان میدهند؛ یاد گرفتن این علامتها در چانهزنی معجزه میکند.
بخش ۹: زمان، جهت و عبارتهای روزمره
| فارسی | چینی | پینیین | تلفظ فارسی |
| امروز / فردا / دیروز | 今天 / 明天 / 昨天 | jīntiān / míngtiān / zuótiān | جینتیِن / مینگتیِن / زوُتیِن |
| الان / بعداً | 现在 / 以后 | xiànzài / yǐhòu | شیِنزای / ییهوُ |
| ساعت چند است؟ | 现在几点? | xiànzài jǐ diǎn? | شیِنزای جی دیِن؟ |
| باز است / بسته است | 开门 / 关门 | kāimén / guānmén | کایمِن / گوانمِن |
| چپ / راست / مستقیم | 左 / 右 / 直走 | zuǒ / yòu / zhí zǒu | زوُ / یوُ / ژِر زوُ |
| اینجا / آنجا | 这里 / 那里 | zhèlǐ / nàlǐ | ژِرلی / نالی |
| عکس میشود بگیرید؟ | 可以帮我拍照吗? | kěyǐ bāng wǒ pāizhào ma? | کِریی بانگ وُ پایژائو ما؟ |
| میشه تخفیف دانشجویی بگیرم؟ | 有学生优惠吗? | yǒu xuéshēng yōuhuì ma? | یو شوِهشِنگ یوُهوی ما؟ |
زبان بدن و آداب رفتاری که از کلمات مهمتر است
- با دو دست بده و بگیر: کارت، پول، هدیه یا کارت ویزیت را با هر دو دست تعارف کن. این نشانهٔ احترام عمیق است.
- اشاره با کف دست، نه انگشت: نشان دادن با یک انگشت در چین بیادبانه تلقی میشود.
- سر تکان دادن: چینیها کمتر از حرکات سر استفاده میکنند؛ برای «بله» صریح بگو 是 (شِر) یا 对 (دوی).
- اسم کوچک را صدا نزن: خطاب محترمانه، فامیلی + عنوان است. برای افراد ناشناس از «نی» (你) استفاده کن.
- لبخند و صبر: اگر متوجه نشدی، لبخند بزن و جملهٔ «وُ تینگ بو دُنگ» را بگو. عصبانیت در فرهنگ چینی «از دست دادن آبرو» است و نتیجهٔ عکس میدهد.
- تعارف نکردن بیش از حد: در مهمانی و رستوران، رد کردن مکرر تعارف میتواند سردرگمکننده باشد؛ یک «شیهشیه، بوله» (ممنون، نه) کافی است.
تفاوتهای ظریفتر فرهنگی را در مقالهٔ تفاوتهای فرهنگی ایران و چین بخوان.
سه ابزار کمکی که از صد جمله بهتر است
- Pleco: بهترین دیکشنری چینی. دوربینش متن تابلو و منو را زنده ترجمه میکند و بستهٔ آفلاین هم دارد. پیش از سفر نصب کن.
- ترجمهٔ صوتی گوشی: در محیط پر سروصدا دقیق نیست، اما برای جملات بلند نجاتبخش است. بهخاطر فیلترینگ، حتماً یک اپ ترجمهٔ آفلاین هم نصب کن.
- یادداشت چینی آماده: قبل از سفر، چند جملهٔ حیاتی (مثل «من گوشت خوک نمیخورم» یا «آدرس هتل من این است») را با خط چینی در یک فایل نوت ذخیره کن. این سادهترین و مؤثرترین ترفند کل سفر است.
نکتهٔ حرفهای ویزاجت: بیشتر مسافران ما فکر میکنند بزرگترین مانع سفر به چین «زبان» است، اما در عمل بزرگترین مانع، نداشتن ابزار دیجیتال آماده است. اگر VPN، نقشهٔ آفلاین، Alipay و یک فایل جملات چینی از قبل روی گوشیات باشد، حتی بدون دانستن یک کلمه چینی هم سفر روانی خواهی داشت. ویزاجت همراه با ویزا، یک بستهٔ راهنمای دیجیتال شخصیسازیشده شامل همین عبارات، آدرس هتلهایت به چینی و شمارههای اضطراری به تو تحویل میدهد.
ویزای چین؛ پیش از یادگیری زبان، این را حل کن
هیچکدام از این عبارات بدون ویزا به کار نمیآید! شهروندان ایرانی برای ورود به چین نیاز به ویزای توریستی نوع L دارند و برای سفرهای کاری و نمایشگاهی به ویزای نوع M. مدارک پایه شامل پاسپورت با حداقل ۶ ماه اعتبار، فرم درخواست، عکس بیومتریک، واچر هتل، بلیط رفتوبرگشت، گواهی اشتغال و تمکن مالی است. برای مسیر کامل، راهنمای ویزای توریستی چین ۲۰۲۶ و مراحل درخواست ویزای چین را ببین.
سؤالات پرتکرار دربارهٔ یادگیری عبارات چینی
برای یک سفر ۱۰ روزه چقدر باید چینی بلد باشم؟
کمتر از آنچه فکر میکنی. حدود ۲۰ تا ۳۰ عبارت کلیدی کافی است. در شهرهای بزرگ تابلوهای مترو و فرودگاه به انگلیسی هم نوشته شدهاند و اپلیکیشنهای ترجمه بخش بزرگی از کار را انجام میدهند.
آیا در پکن و شانگهای انگلیسی جواب میدهد؟
در هتلهای بینالمللی، فرودگاهها، جاذبههای اصلی و فروشگاههای بزرگ بله. اما در رستورانهای محلی، بازارهای سنتی، تاکسیهای خیابانی و شهرهای کوچکتر تقریباً خیر. پس همین چند عبارت فارسیتلفظ را یاد بگیر.
پینیین را یاد بگیرم یا خط چینی؟
برای سفر کوتاه، هیچکدام لازم نیست؛ فقط عبارات آماده با خط چینی را روی گوشی داشته باش تا نشان دهی. اگر علاقه داری، یاد گرفتن ۱۰ کاراکتر پرکاربرد (مثل 水 آب، 茶 چای، 人 آدم، 大 بزرگ) هم سرگرمکننده است هم کاربردی.
آیا لهجهٔ فارسی در تلفظ چینی مشکل ایجاد میکند؟
نه، اگر چند نکته را رعایت کنی: حرف «q» را «چ» نازک بگو نه «ک»، حرف «x» را «ش» نازک بگو، و «r» چینی را مثل «ژ» تلفظ کن. سختترین صدا برای فارسیزبانان «ü» و «r» است؛ اما چینیها عادت دارند خارجیها را با تلفظ ناقص بفهمند.
چطور غذای حلال در چین پیدا کنم؟
به دنبال تابلوی 清真 (چینگژِن) باش، معمولاً سبزرنگ با نوشتهٔ عربی. در شیآن محلهٔ مسلمانان، در پکن محلهٔ نیوجیه (牛街) و در لانژو رستورانهای لامیان حلال فراواناند. جملهٔ «وُ شِر موسیلین» (من مسلمانم) هم سریع مسیر را باز میکند.
آیا استفاده از گوگل ترنسلیت در چین ممکن است؟
خیر، بدون VPN کار نمیکند. بههمین دلیل Pleco یا هر اپ ترجمهٔ آفلاین را پیش از ورود نصب کن. این یکی از همان کارهایی است که اگر در ایران انجام ندهی، در چین انجامش تقریباً ناممکن است.
کلام آخر؛ بیست کلمه، یک دنیا تفاوت
یاد گرفتن ۲۰ عبارت چینی، کمتر از دو ساعت زمان میبرد اما کیفیت کل سفرت را عوض میکند. اولین باری که به دستفروش میگویی «دُوشائو چیِن؟» و او با لبخند جواب میدهد، یا وقتی در رستوران جملهٔ «وُ بو چِر ژوروُ» را نشان میدهی و فروشنده سر تکان میدهد، میفهمی که زبان فقط ابزار نیست — کلید احترام و دوستی است.
این صفحه را بوکمارک کن، از جدولها اسکرینشات بگیر و آفلاین نگه دار. و برای بخشی از سفر که هیچ عبارتی جای خالیاش را پر نمیکند — یعنی ویزای چین — روی تخصص تیم ویزاجت حساب کن. از مشاورهٔ رایگان و بررسی مدارک تا اخذ ویزا، رزرو هتل و بیمهٔ مسافرتی، همهچیز آنلاین و با پشتیبانی تخصصی انجام میشود. همین حالا درخواستت را ثبت کن تا با خیال راحت، فقط به لذت بردن از سفر فکر کنی. 一路平安! (ییلو پینگآن) — سفر بیخطری داشته باشی!