مقدمه: پایتخت فراموش‌شده یک امپراتوری شمالی

داتونگ در شمال استان شانشی و در فاصله نزدیکی از مرز مغولستان داخلی قرار دارد. این شهر امروز حدود سه میلیون نفر جمعیت دارد، اما در قرن پنجم میلادی، پایتخت یکی از قدرتمندترین حکومت‌های شمال چین بود و نقشی تعیین‌کننده در ورود هنر بودایی به چین ایفا کرد.

برای اکثر مسافران، داتونگ تنها یک ایستگاه برای دیدن غارهای یون‌گانگ است و پس از چند ساعت، مسیر خود را ادامه می‌دهند. اما این شهر، لایه‌های دیگری نیز دارد: معابد چوبی بزرگ از دوره لیائو و جین، بلندترین دیوار نه اژدهای چین، یک شهر قدیمی بازسازی‌شده با دیوار کامل، و در حومه آن، دو پدیده زمین‌شناسی کم‌نظیر. در این مقاله از وبلاگ ویزاجت، راهنمای کامل سفر به داتونگ را ارائه می‌دهیم.

تاریخ کوتاه؛ سه دوره طلایی

نخستین دوره طلایی داتونگ، در قرن پنجم میلادی و زمانی بود که این شهر پایتخت دودمان شمالی وی شد. این دودمان، توسط مردمان غیرهان از شمال تأسیس شده بود و با پذیرش بودیسم، مشروعیت مذهبی و سیاسی خود را تقویت کرد. غارهای یون‌گانگ، محصول مستقیم همان دوران و همان سیاست هستند.

دوره دوم، در قرن یازدهم و دوازدهم میلادی و در زمان دودمان لیائو و سپس جین بود. در این دوره، داتونگ یک مرکز مهم مذهبی و اداری بود و معابد بزرگی در آن ساخته شد که امروز از مهم‌ترین نمونه‌های معماری چوبی آن دوران محسوب می‌شوند.

دوره سوم، در زمان دودمان مینگ بود که داتونگ به یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های نظامی در برابر حملات عشایر شمالی تبدیل شد. دیوار شهر، برج‌ها و پادگان‌های این دوره، بخشی از یک شبکه دفاعی بزرگ‌تر بودند که با دیوار بزرگ چین مرتبط بود.

در قرن بیستم، داتونگ به یک مرکز صنعتی و معدنی تبدیل شد و استخراج زغال‌سنگ، اقتصاد و محیط زیست آن را شکل داد. آلودگی هوا در دهه‌های گذشته، این شهر را به یکی از آلوده‌ترین شهرهای چین تبدیل کرده بود. اما از اواخر دهه ۲۰۰۰، یک برنامه بازسازی بزرگ اجرا شد: معادن و صنایع آلاینده منتقل یا تعطیل شدند، بخش قدیمی شهر بازسازی شد و فضای سبز گسترش یافت.

شهر قدیمی و دیوار مینگ

هسته مرکزی داتونگ، یک مربع تقریباً کامل با دیواری است که در دوره مینگ ساخته و در دهه گذشته بازسازی شده است. این دیوار امروز یکی از کامل‌ترین و بهترین دیوارهای شهری حفظ‌شده در چین است و امکان پیاده‌روی یا دوچرخه‌سواری روی آن وجود دارد.

ارتفاع دیوار حدود چهارده متر است و طول محیط آن بیش از هفت کیلومتر. در چهار جهت، دروازه‌های بزرگ با برج‌های چندطبقه قرار دارند. از بالای دیوار، نمای جالبی از شهر دیده می‌شود: در داخل، سقف‌های طوسی سنتی و معابد؛ در بیرون، ساختمان‌های مدرن چندطبقه. این تضاد، نتیجه یک تصمیم شهری است که در آن، محدوده داخلی شهر قدیمی از ساخت‌وساز بلندمرتبه محافظت شد.

در داخل دیوار، شبکه‌ای از خیابان‌های بازسازی‌شده با ساختمان‌هایی به سبک سنتی، معابد تاریخی، فروشگاه‌ها، رستوران‌ها و هتل‌ها قرار دارد. این بازسازی، بحث‌برانگیز بوده است؛ منتقدان می‌گویند بافت تاریخی واقعی تخریب و یک نسخه بازسازی‌شده جایگزین شده است. اما نتیجه، یک فضای شهری منظم، زیبا و پیاده‌پسند است که برای گردشگران بسیار لذت‌بخش است.

معبد هوآیان؛ بزرگ‌ترین تالار چوبی دوره لیائو

معبد هوآیان در مرکز شهر قدیمی قرار دارد و مهم‌ترین بنای مذهبی داتونگ است. این معبد در قرن یازدهم میلادی و در دوره دودمان لیائو ساخته شد و به یکی از مکاتب مهم بودیسم چینی تعلق دارد.

مهم‌ترین بخش آن، تالار اصلی است که یکی از بزرگ‌ترین تالارهای چوبی باقی‌مانده از دوره لیائو محسوب می‌شود. ابعاد آن بسیار بزرگ است و ستون‌های قطور، براکت‌های چندلایه و سقفی با ارتفاع زیاد، فضایی باشکوه ایجاد کرده‌اند. شیب سقف ملایم و لبه‌های برآمده آن، امضای سبک معماری آن دوران است.

در داخل تالار، مجسمه‌های بودا از دوره لیائو و مینگ قرار دارند و دیوارها با نقاشی‌های دیواری پوشیده شده‌اند. یکی از جالب‌ترین بخش‌ها، یک کتابخانه چوبی کوچک در کنار تالار است که به شکل یک سازه ظریف چندطبقه ساخته شده و محل نگهداری متون مقدس بود. این کتابخانه، نمونه‌ای عالی از نجاری ظریف دوره لیائو است.

یکی از ویژگی‌های متمایز مجسمه‌های این معبد، حالت چهره‌هاست؛ برخلاف مجسمه‌های رسمی و بی‌حالت برخی معابد، چهره‌های اینجا انسانی‌تر و با حالت‌های احساسی ملایم هستند. یک مجسمه با لبخند خفیف و دستان به هم پیوسته، از مشهورترین آثار هنر لیائو محسوب می‌شود.

معبد شان‌هوا؛ مجموعه‌ای کامل‌تر و خلوت‌تر

معبد شان‌هوا در جنوب شهر قدیمی قرار دارد و تاریخی کهن‌تر از هوآیان دارد؛ ریشه آن به دوره دودمان تانگ می‌رسد، اما بناهای اصلی امروز از دوره لیائو و جین هستند.

این معبد، یکی از کامل‌ترین مجموعه‌های معبدی حفظ‌شده از آن دوران است؛ با چند تالار در یک محور اصلی، دروازه‌های متعدد و حیاط‌های تو در تو. تالار اصلی آن، از نظر ابعاد و کیفیت ساخت، با هوآیان رقابت می‌کند اما جمعیت کمتری دارد.

در داخل تالارها، مجسمه‌های بزرگ بودا و نگهبانان آیینی قرار دارند. مجسمه‌های نگهبان با حالت‌های پرخاشگرانه و عضلات برجسته، نمونه‌های برجسته‌ای از هنر مجسمه‌سازی آن دوران هستند. همچنین نقاشی‌های دیواری از دوره‌های متأخر در بخش‌هایی حفظ شده است.

یک مزیت بزرگ شان‌هوا، خلوتی آن است. در حالی که هوآیان در فصل شلوغ پر از تورهای گروهی است، در شان‌هوا می‌توانید ساعت‌ها در سکوت بنشینید و فضا را تجربه کنید. برای عکاسی معماری نیز، نور و زاویه‌های بهتری در دسترس است.

دیوار نه اژدها؛ بزرگ‌ترین نمونه در چین

در شرق شهر قدیمی، یک دیوار تزئینی بزرگ قرار دارد که با کاشی‌های لعاب‌دار رنگی پوشیده شده و نه اژدها بر آن نقش بسته‌اند. این دیوار در قرن چهاردهم میلادی و به عنوان بخشی از کاخ یکی از شاهزادگان دودمان مینگ ساخته شد.

طول دیوار حدود چهل و پنج متر و ارتفاع آن بیش از هشت متر است که آن را به بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین دیوار نه اژدهای چین تبدیل می‌کند. اژدهاها در حال حرکت در میان امواج و ابرها به تصویر کشیده شده‌اند و رنگ‌های آبی، سبز، زرد، سفید و بنفش لعاب‌ها، پس از شش قرن هنوز زنده‌اند.

عدد نه در فرهنگ چینی، نماد کمال و قدرت امپراتوری بود و اژدها، نماد امپراتور. ساخت چنین دیواری برای کاخ یک شاهزاده، نشان‌دهنده جایگاه بالای او در سلسله‌مراتب دودمان بود.

بازدید از این دیوار سریع است (کمتر از یک ساعت) اما ارزش آن را دارد؛ به‌ویژه اگر پیش‌تر دیوار معروف شهر ممنوعه را دیده باشید و بخواهید نمونه بزرگ‌تر و قدیمی‌تر آن را مقایسه کنید. در نور بعدازظر، رنگ‌های لعاب درخشان‌تر دیده می‌شوند.

جنگل خاکی داتونگ؛ یک پدیده زمین‌شناسی کم‌نظیر

در حدود بیست کیلومتری جنوب غربی شهر، منطقه‌ای قرار دارد که زمین در آن به شکل ستون‌ها، تیغه‌ها و برج‌های خاکی بلند درآمده است. این پدیده که «جنگل خاکی» نامیده می‌شود، نتیجه فرسایش رسوبات یک دریاچه باستانی توسط آب و باد در طول صدها هزار سال است.

ارتفاع برخی از این ستون‌ها به ده‌ها متر می‌رسد و رنگ خاک در آن‌ها از کرم و زرد تا قهوه‌ای و سرخ متغیر است. در نور غروب، سایه‌های بلند و رنگ‌های گرم، منظره‌ای دراماتیک ایجاد می‌کنند که برای عکاسی فوق‌العاده است.

این منطقه در سال‌های اخیر به یک پارک زمین‌شناسی تبدیل شده و مسیرهای پیاده‌روی، سکوهای تماشا و امکانات بازدید در آن ایجاد شده است. بهترین زمان بازدید، اواخر بعدازظر تا غروب است. در فصل بارانی، مسیرها لغزنده می‌شوند و در زمستان، برف می‌تواند دسترسی را محدود کند.

مقایسه جالب: این پدیده از نظر ماهیت، شبیه یاردانگ‌های دون‌هوانگ و کوه‌های رنگین‌کمانی ژانگ‌یه است اما با تفاوت‌هایی در جنس رسوبات و عامل فرسایش. اگر به زمین‌شناسی علاقه دارید، دیدن هر سه، یک دوره فشرده آموزشی است.

میدان آتشفشانی داتونگ

در شمال غربی شهر، یک میدان آتشفشانی خاموش وجود دارد که ده‌ها مخروط آتشفشانی کوچک در آن پراکنده‌اند. این آتشفشان‌ها در دوره‌های زمین‌شناسی نسبتاً اخیر فعال بوده‌اند و امروز کاملاً خاموش‌اند.

منطقه به یک پارک زمین‌شناسی تبدیل شده و مسیرهای پیاده‌روی به دهانه‌های برخی از مخروط‌ها می‌رسد. از بالای این تپه‌ها، منظره‌ای از دشت اطراف و ردیف مخروط‌های آتشفشانی دیده می‌شود. این مقصد، خلوت و کم‌شناخته است و برای علاقه‌مندان طبیعت و زمین‌شناسی، گزینه‌ای جذاب محسوب می‌شود.

دسترسی با خودروی اختصاصی آسان‌تر است و ترکیب آن با جنگل خاکی در یک نیم‌روز ممکن است، زیرا هر دو در حومه شهر قرار دارند.

غذاهای محلی داتونگ

آشپزی داتونگ تحت تأثیر موقعیت مرزی آن است؛ ترکیبی از سنت‌های شمال چین و آشپزی عشایری مغولستان. چند غذای شاخص:

نودل برش‌یده داتونگ: مشهورترین غذای شهر است. خمیر را روی یک تخته نگه می‌دارند و با چاقو، نوارهای ضخیم و نامنظمی از آن می‌تراشند که مستقیماً در آب جوش می‌افتد. این نودل با سس گوشت چرخ‌کرده، قارچ و سبزیجات سرو می‌شود. تماشای مهارت نودل‌سازان، خود یک جاذبه است.

گوشت گوسفند و کباب: به دلیل نزدیکی به مناطق دامپروری، غذاهای گوسفندی در این منطقه کیفیت بالایی دارند. کباب‌های سیخی با ادویه زیره و خوراک‌های گوسفند با سبزیجات، از گزینه‌های محبوب هستند.

سس تخمیری و ترشیجات: غذاهای این منطقه معمولاً با سس‌های تخمیری لوبیا و ترشی‌های محلی سرو می‌شوند که طعم عمیقی به غذا می‌دهند.

شیرینی‌ها و نان‌های محلی: نان‌های بخارپز، شیرینی‌های تهیه‌شده از غلات و دانه‌ها و دسرهای ساده محلی در بازارهای شهر یافت می‌شوند.

بهترین مکان برای تجربه غذا، رستوران‌های محلی داخل شهر قدیمی و خیابان‌های اطراف معابد است. رستوران‌هایی که مشتریانشان محلی هستند و صف کوتاه دارند، انتخاب مطمئن‌تری‌اند.

برنامه سه روزه و حمل‌ونقل

روز اول: غارهای یون‌گانگ در صبح (سه تا چهار ساعت)، بعدازظهر شهر قدیمی، معبد هوآیان و دیوار نه اژدها، و غروب پیاده‌روی روی دیوار شهر.

روز دوم: صبح معبد شان‌هوا و سایر بناهای شهر قدیمی، بعدازظهر سفر به جنگل خاکی و غروب در همان‌جا.

روز سوم: صحرای آتشفشانی در صبح، سپس حرکت به سمت صومعه معلق و پاگودای یینگ در جنوب، یا ادامه سفر به منطقه کوه ووطای.

حمل‌ونقل: داتونگ فرودگاه دارد و پروازهای داخلی به پکن، شانگهای و سایر شهرهای بزرگ برقرار است. همچنین با قطار سریع‌السیر به پکن در حدود دو ساعت متصل است که این مسیر را برای یک سفر کوتاه از پایتخت مناسب می‌کند. در داخل شهر، تاکسی ارزان و اتوبوس در دسترس است؛ برای حومه، خودروی اختصاصی لازم است.

اقامت: بهترین انتخاب، اقامت داخل یا نزدیک شهر قدیمی است؛ دسترسی پیاده به معابد و رستوران‌ها و فضای شبانه دلپذیر. هتل‌های متنوعی از اقتصادی تا چهارستاره در این محدوده فعال‌اند.

بهترین فصل: بهار و پاییز. تابستان گرم اما قابل تحمل است و زمستان بسیار سرد با دماهای زیر صفر؛ اگر در زمستان می‌روید، لباس گرم و بادگیر ضروری است.

پرسش‌های پرتکرار

چند روز برای داتونگ لازم است؟ دو روز برای غارها و شهر؛ سه روز اگر حومه زمین‌شناسی و صومعه معلق را اضافه کنید.

آیا می‌توان یک روزه از پکن رفت؟ با قطار سریع‌السیر از نظر فنی ممکن است، اما فقط غارهای یون‌گانگ را خواهید دید و تجربه سطحی می‌شود.

شهر قدیمی بازسازی‌شده ارزش دیدن دارد؟ بله؛ حتی اگر بافت تاریخی اصیل نباشد، معابد اصلی اصیل‌اند و فضای شهری برای پیاده‌روی و عکاسی عالی است.

آیا داتونگ هنوز آلوده است؟ وضعیت نسبت به دو دهه پیش به شکل چشمگیری بهبود یافته و امروز جزو شهرهای آلوده چین محسوب نمی‌شود.

برای کودکان مناسب است؟ بله؛ دیوار شهر، جنگل خاکی و غذاهای محلی برای کودکان جذاب است. غارهای یون‌گانگ نیز با مسیرهای هموار، قابل بازدید است.

نکته حرفه‌ای ویزاجت: بیشتر مسافران، داتونگ را با چهار ساعت بازدید از یون‌گانگ تمام می‌کنند. اگر یک شب بیشتر بمانید، سه چیز می‌بینید که دیگران از دست می‌دهند: غروب روی دیوار شهر قدیمی، نورپردازی شبانه معابد، و جنگل خاکی در نور غروب. این سه تجربه، تفاوت میان یک ایستگاه عبوری و یک مقصد واقعی را می‌سازند.

برای دریافت برنامه کامل شانشی با راهنمای فارسی‌زبان، رزرو هتل در شهر قدیمی و هماهنگی خودروی اختصاصی، با کارشناسان ویزاجت تماس بگیرید یا فرم درخواست را در وب‌سایت تکمیل کنید.